بحث برمىگردد .
فانّه يجمع . . . يشمل . . . لم يكن مستفادا . . . تكون اكثر استقامة . . . بما عبّر به الخ : ضمير در « فانّه » و « يجمع » به اقتضاء عقلى و در « يشمل » به بحث و در « لم يكن » به نهى و در « تكون » به عبارت و در « به » به ماء موصوله به معناى عبارت برگشته و كلمهء « العبارة » مبتدا و ضمير در « تكون » اسمش و كلمهء « اكثر » خبرش و كلمهء « استقامة » تمييز براى خبر و « يكون » با اسم و خبرش ، خبر براى مبتدا مىباشد .
بقوله . . . فابدل . . . بما جرت عليه . . . لهم . . . كما تقدّم . . . قلنا هناك . . . ليس من الخ : ضمير در « بقوله » و در « فابدل » به صاحب كفايه و در « عليه » به ماء موصوله به معناى عبارت و در « لهم » به قدماء و در « تقدّم » به ظهور كلمهء نهى و در « ليس » به ظهور برگشته و مشاراليه « هناك » جزء اوّل مىباشد .
فهى تشمل . . . ليس فيها ما يقتضى عقلا ظهورها . . . قد وقع فى كلّ منهما و كذلك . . .
باطلاقها الخ : ضمير « هى » و ضمير در « تشمل » و در « فيها » و در « ظهورها » به كلمهء نهى و در « يقتضى » به ماء موصوله به معناى معنا و در « وقع » به نزاع و در « باطلاقها » به كلمهء نهى و در « منهما » به نهى تحريمى و تنزيهى برگشته و مقصود از « كذلك » همچون ظهور وضعى مىباشد .
ايضا وقع فى كلّ منهما . . . جزم . . . لانّه يجزم . . . لا يقتضى الفساد : ضمير در « وقع » به نزاع و در « منهما » به نفسى و غيرى و در « جزم » و در « لانّه » و در « يجزم » به شيخ نائينى و در « لا يقتضى » به تنزيهى برگشته و مقصود از « ايضا » مثل نزاع در تحريمى و تنزيهى مىباشد .
و الّذى . . . له انّ الاختيار . . . فانّ اختياركم . . . لا يقتضيان الفساد ليس معناه . . . ذلك : ضمير در « له » به شيخ نائينى و در « لا يقتضيان » به نهى تنزيهى و غيرى و در « معناه » به
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 961
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٩٦١