حرام غصبى و نماز واجب ، و حال آنكه نماز ترك نمىشود ( نماز ) به هر حالى ، پس واجب مىباشد اداى آن ( نماز ) با ترك آنچه ( عملى ) كه مستلزم است ( عمل ) از آن ( نماز ) تصرّف زائد را ، پس نماز مىگذارد ( مكلّف ) به نحو اشاره براى ركوع و سجود و قرائت مىكند ( مكلّف ) در حال راه رفتن ، پس ترك مىكند ( مكلّف ) استقرار واجب را و همينطور .
و اگر قائل شويم به واقع نشدن خروج بر صفت حرام و نه صفت وجوب ، پس مانعى نيست از اداى نماز در حال خروج وقتى كه مستلزم نباشد ( نماز ) تصرّف زائدى را حتّى با سعهء وقت بر نحوى كه مقدّم شد .
نكات دستورى و توضيح واژگان
ينطبق . . . بوجوبه النفسىّ . . . ليس هو الّا . . . ليس واجبا . . . يكون ذا مصلحة الخ : ضمير در « ينطبق » به عنوان و در « بوجوبه » به تخلّص و ضمير « هو » به تخلّص از حرام و ضمير در « ليس » و در « يكون » به ترك حرام برمىگردد .
نعم هو . . . تقدّم ذلك . . . لا يقتضى النّهى عن ضدّه العامّ اى نقيضه و هو التّرك : ضمير « هو » اوّلى به تخلّص از حرام و ضمير در « لا يقتضى » به امر به شىء و در « ضدّه » و « نقيضه » به شىء و ضمير « هو » دوّمى به « نقيضه » نقيض شىء برگشته و مشار اليه « ذلك » تبعى بودن مىباشد و كلمهء « نقيضه » عطف تفسيرى براى « ضدّه العامّ » مىباشد .
لا يقتضى الامر بضدّه العامّ اى نقيضه و هو التّرك و لذا . . . كما وقع . . . ليس فى محلّه : ضمير در « لا يقتضى » به نهى از شىء و در « بضدّه » و در « نقيضه » كه عطف تفسيرى براى « ضدّه » بوده به شىء و ضمير « هو » به « نقيضه » و در « وقع » و در « ليس » و در « محلّه » به تفسير نهى به طلب ترك برگشته و مشار اليه « ذا » اقتضاء نداشتن نهى از شىء ، امر به ضدّ عامّش را مىباشد .