مىباشد .
لا مزاحم لفعليّته فيجب عليه . . . ان تقع حينئذ صحيحة . . . من ذلك . . . بانفسهما : ضمير در « لفعليّته » به امر و در « عليه » به محبوس و در « تقع » به عبادت و در « بانفسهما » به دليل امر و دليل نهى برگشته و مشار اليه « ذلك » صحيح بودن عبادت در مورد اجتماع با فرض اضطرار بوده و مقصود از « حينئذ » يعنى « حين لا مزاحم لفعليّة الامر » مىباشد .
فانّه فى هذه الصّورة . . . لا تقع صحيحة . . . اذا قصد بها . . . بها ان كان او قصد بها الخ : ضمير در « فانّه » به معناى شأن بوده و مقصود از « هذه الصّورة » صورت تعارض و تقديم جانب نهى بوده و ضمير در « تقع » و در هر سه « بها » به عبادت و در « كان » به امر فعلى برمىگردد .
و المفروض انّه هنا . . . دليله بما هو . . . اذا زالت فعليّته . . . و هذه غفلة الخ : ضمير در « انّه » به معناى شأن بوده و در « دليله » و ضمير « هو » و ضمير در « فعليّته » به امر برگشته و مشار اليه « هنا » تعارض و تقديم جانب نهى بوده و مشار اليه « هذه » كلام گفته شده « ما قيل » بوده و تأنيثش به اعتبار خبرش مىباشد .
بما هو حجّة لا يكون . . . لا يلزم منه . . . فانّه بعد فرض . . . بما هو حجّة . . . يحتمل فيه : دو ضمير « هو » و ضمير در « لا يكون » به دليل امر و در « منه » به اضطرار و در « فيه » به عدم شمول دليل امر براى مورد اجتماع برگشته و در « فانّه » به معناى شأن مىباشد .
و هو الملاك . . . يصحّ قصده متقرّبا به . . . لمن دخل منزلا مغصوبا متعمّدا فبادر الخ : ضمير « هو » به مقتضى و در « قصده » و در « به » به ملاك و در « دخل » و « فبادر » به « من » موصوله برگشته و كلمه « منزلا » مفعول براى « دخل » و كلمهء « مغصوبا » صفت براى مفعول و كلمه « متعمّدا » حال براى فاعل « دخل » مىباشد .
فى انّه تصرّف غصبىّ ايضا و هو . . . الى ارتكابه . . . كان اضطراره اليه بمحض اختياره : ضمير در « انّه » به تصرّف براى خارج شدن و ضمير « هو » و در « ارتكابه » و در « اضطراره » و
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 912
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٩١٢