« يتعلّق » به امر و در « به » و در « له » به صرف وجود طبيعت و در « شاء » به مكلّف برمىگردد .
امّا الافراد بما لها من الخصوصيّات الوقتيّة فليست مأمورا بها بخصوصها : ضماير مؤنّث در « لها » و در « بها » و « بخصوصها » و در « ليست » به افراد برگشته و كلمهء « من الخصوصيّات الوقتيّة » بيان براى ماء موصوله مىباشد .
و الامر بالمضيّق . . . عن ضدّه فالفرد المزاحم له من افراد ضدّه . . . لا يكون الخ : ضمير در هر دو « ضدّه » و در « له » به امر و در « لا يكون » به فرد مزاحم براى امر برمىگردد .
و لكنّه لا يخرج بذلك عن كونه . . . و هذا كاف . . . لانّ انطباقها : ضمير در « لكنّه » و در « لا يخرج » و در « كونه » به فرد مزاحم و در « انطباقها » به طبيعت برگشته و مشار اليه « هذا » خارج نشدن فرد مزاحم از طبيعت مىباشد .
فيتحقّق به . . . و يكون مجزئا عقلا . . . فى فرد آخر لانّه . . . بين فرد و فرد : ضمير در « به » به انطباق بر طبيعت و در « يكون » به امتثال فرد مزاحم برگشته و ضمير در « لانّه » به معناى شأن بوده و كلمهء « مجزئا » خبر براى « يكون » و كلمهء « عقلا » تمييز بوده و مقصود از « فرد آخر » يعنى افراد ديگر طبيعت مثلا افراد ديگر صلاة در وقتهاى ديگر كه مزاحم با ازالهء نجاست نبوده مىباشد ، چنان كه مقصود از « فرد و فرد » يعنى افراد طبيعت صلات مثل فرد اوّل وقت و وسط وقت و غيره مىباشد .
و بعبارة اوضح انّه . . . ينحلّ . . . افراده . . . بينها شرعيّا : ضمير در « انّه » به معناى شأن بوده و ضمير در « ينحلّ » به وجوب و در « افراده » به واجب موسّع و در « بينها » به افراد برمىگردد .
و لا امر آخر يصحّحه . . . و لكن الامر ليس كذلك فانّه . . . يتعلّق الخ : ضمير فاعلى در « يصحّحه » به امر ديگر و ضمير مفعولىاش به فرد مزاحم و ضمير در « ليس » به « الامر » و در « يتعلّق » به وجوب واحد برگشته و ضمير در « فانّه » به معناى شأن بوده و مشار اليه « ذلك » واجب موسّع ، منحلّ به افراد متعدّد طولى شود مىباشد .
غير انّ الطّبيعة لمّا كانت لها . . . يمكن انطباقها . . . منها : كلمهء « غير » به معناى « الّا » بوده و
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 720
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٧٢٠