لانّه قد تقدّم . . . سواء كان مندوبا او واجبا اقلّ اهميّة . . . لا يكون الخ : ضمير در « لانّه » به معناى شأن بوده و در « كان » و در « لا يكون » به ضدّ عبادى برگشته و كلمهء « اقلّ » صفت براى « واجبا » بوده و كلمهء « اهميّة » تمييز براى « اقلّ » مىباشد .
فانّه يصحّ التّقرّب بها اليه . . . بها . . . لانّه كما اشرنا الى ذلك الخ : ضمير در « فانّه » و « انّه » به معناى شأن بوده و ضمير در هر دو « بها » به عبادت و در « اليه » به مولى برگشته و مشار اليه « ذلك » متوقّف نبودن عباديّت عبادت بر وجود امر « فعلى » مىباشد .
يكفى فى عباديّة الفعل ارتباطه بالمولى و الاتيان به متقرّبا به اليه : ضمير در « ارتباطه » كه فاعل براى « يكفى » بوده به فعل برگشته و كلمهء « الاتيان » عطف به « ارتباطه » بوده و ضمير در هر دو « به » به فعل و در « اليه » به مولى برگشته عبارت « يكفى الخ » خبر براى « انّ » در « لانّه » مىباشد .
مع عدم ما يمنع من التّعبّد به من كون فعله . . . كونه منهيّا عنه : ضمير در « يمنع » به ماء موصوله و در « به » و « فعله » و « كونه » و « عنه » به فعل برگشته و كلمهء « من كون الخ » بيان ماء موصوله مىباشد .
و لا تتوقّف عباديّته . . . كما مال اليه . . . هذا . . . تظهر حتّى . . . بها : ضمير در « عباديّته » به فعل و در « اليه » به توقّف داشتن عباديّت فعل بر قصد امتثال امر و در « تظهر » به « هذه الثّمرة » و در « بها » به عبادت برگشته و كلمهء « هذا » به معناى « خذ ذا » اين را داشته باش مىباشد .
و لكن ذلك . . . بين الواجبين الموسّع و المضيّق و نحوهما : مشار اليه « ذلك » ظهور ثمره بوده و ضمير در « نحوهما » به « الموسّع » و « المضيّق » كه هر دو بدل براى « الواجبين » بوده برمىگردد .
و السّرّ فى ذلك . . . انّما يتعلّق . . . ان يأتى به المكلّف . . . شاء . . . المحدّد له : مشار اليه « ذلك » ظهور ثمره با وجود قول به توقّف عبادت بر وجود امر فعلى به آن بوده و ضمير در
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 719
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٧١٩