قائلين به مسلك مقدّميّت و در « لها » به كلمهء مانع و ضمير مفعولى در « ظنّوه » به قياس برگشته و مقصود از « مطلقة » يعنى بدون مقيّد كردن به دو معنايى كه به دنبال مىآيد .
انّ التّمانع له معنيان و معناه . . . غير معناه . . . بيان ذلك يراد منه الخ : ضمير در « له » و در هر دو « معناه » و در « منه » به تمانع برگشته و مشار اليه « ذلك » معناى تمانع در صغرى غير از معناى آن در كبرى بوده و حدّ وسط تكرار نشده و قياس صحيح نبوده مىباشد .
و هو امتناع الاجتماع . . . و هو المقصود . . . اذ هما لا يجتمعان و لا يتلائمان : ضمير « هو » اوّلى به تمانع در وجود و « هو » دوّمى به امتناع اجتماع و ضمير « هما » و در « لا يجتمعان » و در « لا يتلاءمان » به ضدّين برمىگردد .
و اخرى يراد منه . . . بينهما . . . و هو الّذى يكون الخ : ضمير در « منه » به تمانع و در « بينهما » به ضدّين و ضمير « هو » به تمانع در تأثير و در « يكون » به موصول « الّذى » به معناى تمانع برمىگردد .
فانّ المقتضيين حينئذ يتمانعان فى تأثيرهما فلا يؤثّر احدهما الخ : مقصود از « حينئذ » يعنى « حين اذ يكون المحلّ قابلا لتأثير احد المقتضيين فقط » بوده و ضمير در « يتمانعان » و در « تأثيرهما » و در « احدهما » به دو مقتضى برمىگردد .
و هذا هو . . . يكون عدمه شرطا . . . هو المقتضى الآخر الّذى يقتضى ضدّ اثر الاوّل : ضمير « هو » به « هذا » كه مشاراليهاش ، تمانع در تأثير بوده برگشته و ضمير در « عدمه » و ضمير « هو » به مانع و در « يقتضى » به مقتضى ديگر برگشته و مقصود از « الاوّل » مقتضى اوّل مىباشد .
لعدم وجوده اصلا او لعدم بلوغه مرتبة . . . و عليه . . . و لكنّه الخ : ضمير در « وجوده » و « بلوغه » كه فاعلش بوده به مانع برگشته و كلمهء « مرتبة » مفعول براى « بلوغه » و اضافه به بعدش شده و در « عليه » به بيان در تمانع و در « لكنّه » به عدم مانع برمىگردد .
و ما هو من المقدّمات عدم المانع . . . فيه الكفاية : كلمهء « واو » حاليه بوده و ضمير « هو »
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 681
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٦٨١