به معناى حرام نبودن ضدّ عامّ برمىگردد .
كما هو واضح يبتنى . . . و قد سبق ان اثبتنا انّها ليست . . . و عليه الخ : ضمير « هو » به « هذا المسلك » مسلك مقدّميّت و ضمير در « انّها » و « ليست » به مقدّمهء واجب و در « عليه » به واجب نبودن مقدّمهء واجب برگشته و عبارت « انّها ليست الخ » تأويل به مصدر رفته و مفعول براى « اثبتنا » و عبارت « ان اثبتنا الخ » تأويل به مصدر رفته و فاعل براى « سبق » مىباشد .
حتّى يحرم فعله ثانيهما . . . و هذه المقدّميّة . . . لا تزال مثارا للبحث . . . حتّى اصبحت . . .
عنها : ضمير در « فعله » به ضدّ خاصّ و در « ثانيهما » به وجهين و در « لا تزال » كه به معناى پيوسته و مستمرّا بوده و در « اصبحت » كه به معناى « صارت » بوده و در « عنها » به « هذه المقدّميّة » برگشته و كلمهء « مثارا » به معناى محلّ و مورد مىباشد .
و لكن لحسم . . . خلاصة ما يرفع . . . لضدّه تبتنى دعواه . . . اجتماعهما معا : كلمهء « حسم » به معناى ريشهكن كردن بوده و ضمير در « يرفع » به ماء موصوله به معناى بيان و در « لضدّه » به « الضدّ » كه مقصود ضدّ خاصّ بوده برگشته و مقصود از « ضدّه » ضدّ ضدّ خاصّ مثلا نماز بوده و در « دعواه » به مدّعى و در « اجتماعهما » به ضدّين برمىگردد .
لانّه من . . . كما هو معروف تتألّف . . . فيتألّف . . . دليله الخ : ضمير در « لانّه » به عدم مانع و ضمير « هو » به ماء موصوله و در « تتألّف » به علّت تامّه و در « دليله » به مدّعى برمىگردد .
1 - الصّغرى . . . لضدّه . . . 2 - الكبرى . . . فينتج . . . انّ عدم . . . لضدّه : يعنى « المقدّمة الاولى الصّغرى » و بدل اوّل تفصيلى براى « مقدّمتين » و ضمير در هر دو « لضدّه » به ضدّ برگشته و يعنى « المقدّمة الثّانية الكبرى » بدل تفصيلى دوّم براى « مقدّمتين » بوده و عبارت « انّ عدم الخ » تأويل به مصدر رفته و نايب فاعل براى « ينتج » مىباشد .
انّما نشأت . . . مطلقة فتخيّلوا انّ لها . . . عندهم . . . ظنّوه منتجا : ضمير در « نشأت » به « هذه الشّبهة » و در « فتخيّلوا » و در « عندهم » و ضمير فاعلى در « ظنّوه » به قرينهء مقام به
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 680
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٦٨٠