ضدّ خاصّ و در « بها » به صلاة برگشته و كلمهء « الملازم » صفت براى « الاكل » و كلمهء « فعله » فاعلش بوده و ضميرش به اكل برمىگردد .
و عندهم انّ . . . منهىّ عنه و هو . . . على هذا . . . و هو الاكل الخ : ضمير در « عندهم » به قائلين به مسلك تلازم و در « عنه » به ضدّ عامّ و ضمير « هو » اوّلى به ضدّ عامّ و دوّمى به ضدّ خاصّ برگشته و مشار اليه « هذا » تلازم مىباشد .
امّا نحن . . . الى انّه . . . منهيّا عنه . . . لانّ ملزومه ليس . . . مرّ : ضمير در « انّه » به معناى شأن بوده و ضمير در « عنه » به ضدّ خاصّ و در « ملزومه » كه در بعضى از نسخهها « ملازمه » آمده به ضدّ خاصّ برگشته و مقصود از آن ، ضد عامّ بوده و ضمير در « ليس » به « ملزومه » و در « مرّ » به تحقيق برمىگردد .
بعد التّنازل عن ذلك . . . منهىّ عنه . . . ليس صحيحا فى نفسه . . . كبراه الخ : مشار اليه « ذلك » نبودن نهى مولوى از ضدّ عامّ بوده و ضمير در « عنه » به ضدّ عامّ و در « ليس » به « هذا المسلك » يعنى مسلك تلازم و در « كبراه » به و در « نفسه » به مسلك تلازم برگشته و مقصود از « فى نفسه » يعنى با قطع نظر از منهى عنه بودن يا منهى عنه نبودن ضدّ عامّ مىباشد .
و هى انّ . . . تستلزم حرمة ملازمه الآخر فانّه . . . و لا غيرهما الخ : ضمير « هى » به كبرى و در « تستلزم » به حرمت يكى از دو متلازمين و در « غيرهما » به وجوب و حرمت برگشته و ضمير در « فانّه » به معناى شأن مىباشد .
انّه لا يمكن ان يختلفا . . . يكون احدهما . . . امتثالهما حينئذ . . . من المولى بهما : ضمير در « انّه » به معناى شأن بوده و ضمير در « يختلفا » و در « احدهما » و « امتثالهما » و در « بهما » به متلازمين برگشته و مقصود از « حينئذ » يعنى « حين اختلافهما فى الوجوب و الحرمة » مىباشد .
فامّا ان يحرم احدهما او يجب الآخر و يرجع ذلك . . . له : ضمير در « احدهما » به
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 665
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٦٦٥