و بنابراين ( واجب نبودن مقدّمه ) پس اوامر وارده در بعضى از مقدّمات ، واجب است حمل آنها ( اوامر وارده ) بر ارشاد ، و بيان شرط بودن متعلّق آنها ( اوامر ) براى واجب و توقّف داشتن اين ( واجب ) بر آنها ( متعلّق اوامر يعنى شرط ) ، همچون ساير اوامر ارشاديّه در موارد حكم عقل ، و بر اين ( ارشادى بودن ) حمل مىشود قول امام عليه السّلام : « وقتى زائل شد خورشيد ، پس هرآينه واجب است طهارت و نماز » .
و از اين بيان ( واجب نبودن شرعى مقدّمه ) مىيابيم بر نتيجهء بعدى : « اينكه همانا نيست وجوب غيرى اصلا ، و منحصر مىشود وجوب مولوى به واجب نفسى فقط . پس جايگاهى نيست در اين هنگام براى تقسيم واجب به نفسى و غيرى . پس بايد حذف شود اين ( واجب غيرى ) از دفتر بحثهاى اصولى » .
نكات دستورى و توضيح واژگان
النتيجة مسألة . . . فيها . . . و هو . . . قلنا انّه آخر ما يشغل الخ : كلمهء « النتيجة » مبتدا و كلمهء « مسئله » خبر و اضافه به بعدش شده و ضمير در « فيها » به اقوال و ضمير « هو » به اصل مسئله و ضمير در « انّه » به بحث از مقدّمهء واجب و در « يشغل » به آخرين بحث برمىگردد .
و قد عرفت . . . فيها . . . و هو . . . انّ العقل يحكم . . . اى انّه يدرك لزومها : ضمير در « فيها » به مسئله و ضمير « هو » به نزاع و ضمير در « انّه » و « يدرك » به عقل و در « لزومها » به مقدّمه برمىگردد .
فى انّه هل يحكم ايضا . . . من امر بما يتوقّف عليها ؟ : ضمير در « انّه » و در « يحكم » به عقل و در « امر » به « من » موصوله به معناى مولى يا آمر و در « يتوقّف » به ماء موصوله به معناى ذى المقدّمه و در « عليها » به مقدّمه برمىگردد .
نذكر اهمّها و نذكر ما هو الحقّ منها و هى : ضمير در « اهمّها » و در « منها » و ضمير « هى » به اقوال و ضمير « هو » به ماء موصوله به معناى قول برمىگردد .
1 - القول بوجوبها مطلقا 2 - القول بعد وجوبها مطلقا و هو الحقّ و . . . دليله : يعنى