شرح ( پرسش و پاسخ )
261 - بيان مقدّماتى مصنّف در خصوص مقدّمهء عباديّه و اشكال در اين مقدّمه چيست ؟ ( و المقدّمة العباديّة ثبت . . . للثّواب عليه )
ج : مىفرمايد : رواياتى وارد شده مبنى بر اينكه بعضى از مقدّمات شرعيّه كه منحصر در طهارتهاى سهگانهء وضوء ، غسل و تيمّم بوده ، مقدّمه بودنشان براى واجب ، وقتى است كه به نحو عبادى يعنى با قصد قربت انجام شوند ، علاوه آنكه روايات يادشده دلالت دارند بر اينكه بر انجام بخصوص اين مقدّمات يعنى به لحاظ خود آنها ، ثواب مترتّب مىشود . « 1 » حال ، در امر سوّم ، اشكال در اين مقدّمات سهگانه از دو جهت مطرح شد :
الف : اينكه واجب غيرى فقط ارزش توصّلى داشته و مطلوبيّت ذاتى براى مولى ندارد . حال چگونه به عنوان يك عبادت ، مقدّمه براى واجب ، واقع مىشود . « 2 »
ب : ثواب و عقاب بر واجب غيرى و مقدّمات ، مترتّب نبوده و ثواب و عقاب تنها بر انجام و
هامش
( 1 ) - مثلا گرفتن وضوء پيش از وقت نماز نيز ثواب دارد . يا پس از خواندن نماز در داخل وقت ، اگر دوباره وضوء گرفته شود و يا بعد از هر حدثى ، وضوء گرفته شود ، ثواب دارد ، چنان كه در « الفقيه 1 / 41 / ح 81 » آمده است : « انّ الوضوء على الوضوء نور على نور ، من جدّد وضوءه من غير حدث آخر جدّد اللّه عزّ و جلّ توبته من غير استغفار » يا در « وسائل الشّيعه 1 / 265 / ح 10 » آمده است : « الوضوء بعد الطّهور عشر حسنات ، فتطهّروا » و در « وسائل الشّيعه / 1 / 265 / ح 1 ، باب 9 ، باب استحباب النّوم على طهارة و لو على تيمّم » آمده است : « من تطهّر ثمّ أوى الى فراشه بات و فراشه كمسجده ، فان ذكر انّه ليس على وضوء ، فتيمّم من دثاره كائنا ما كان لم يزل فى صلاة ما ذكر اللّه » روايات در اين خصوص بسيار است .
( 2 ) - مثلا وجوب تطهير ثوب به عنوان مقدّمه براى نماز ، توصّلى بوده و با هر نيّتى انجام شود صحيح بوده و حتّى اگر با آب غصبى باشد و نماز نيز با آن صحيح است . ولى اگر وضوء با قصد قربت گرفته نشود و يا با آب غصبى باشد ، وضوء ، صحيح نبوده و نماز با آن نيز صحيح نخواهد بود .