و « بها » به عبادت و ضمير « هو » اوّلى كه با ما بعدش خبرى براى « احسنها » بوده به همان « احسنها » برگشته و ضمير « هو » دوّمى به مصحّح و در « لها » و « ذاتها » و « بها » به طهارات برگشته و كلمهء « السّابق » صفت براى امر نفسى استحبابى مىباشد .
هو جواز التّرك اذ المفروض انّه . . . فعلها فلا يجوز تركها : ضمير « هو » به استحباب و در « فعلها » و « تركها » به طهارات برگشته و ضمير در « انّه » به معناى شأن مىباشد .
فلو طرأ عليه الوجوب لا ينعدم بل يشتدّ وجوده . . . و هو وجود الخ : ضمير در « عليه » و در « لا ينعدم » و در « وجوده » و ضمير « هو » به استحباب برمىگردد .
و اذا كان الامر كذلك . . . حينئذ يدعو الى ما هو . . . فى نفسه : مشار اليه « كذلك » استمرار استحباب بودن بوده و مقصود از « حينئذ » يعنى « حين اذ لا ينعدم الاستحباب » مىباشد و ضمير در « يدعو » به امر غيرى و ضمير « هو » و ضمير در « نفسه » به ماء موصوله به معناى مقدّمه برمىگردد .
على حسنه . . . و سرّ ذلك انّه . . . لعباديّتها هو . . . يلزم الّا تصحّ . . . جاء بها الخ : ضمير در « حسنه » به « هذا الجواب » برگشته و مشار اليه « ذلك » كافى نبودن بوده و ضمير در « انّه » به معناى شأن بوده و ضمير در « لعباديّتها » به طهارات و ضمير « هو » به مصحّح و در « بها » به « هذه المقدّمات » برگشته و عبارت « الّا تصحّ » در اصل « ان لا تصحّ الخ » بوده كه تأويل به مصدر رفته و فاعل براى « يلزم » مىباشد .
مع انّه لا يفتى بذلك . . . فى انّها تقع . . . اتى بها . . . امرها : ضمير در « انّه » به معناى شأن بوده و مشار اليه « ذلك » قصد امتثال امر استحبابى مىباشد و ضمير در « انّها » و « تقع » و « بها » و « امرها » به « هذه المقدّمات » يعنى طهارتهاى سهگانه برمىگردد .
بل بعضهم اعتبر قصده فى صحّتها . . . المشروط بها : ضمير در « بعضهم » به علما و در « قصده » به امتثال امر غيرى و در « صحّتها » و « بها » به « هذه المقدّمات » برمىگردد .
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 573
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٥٧٣