از امر ( امر كردن به ذى المقدّمه ) . بنابراين ( بيان ) ، پس واجب مىشود مقدّمهء مفوّته قبل از وجوب ذى آن ( مقدّمه ) و محذورى نيست در آن ( واجب شد مقدّمهء مفوّته قبل از وجوب ذى المقدّمه ) بلكه اين ( واجب شدن مقدّمهء مفوّته قبل از وجوب ذى المقدّمه ) امرى است كه چارهاى از آن ( امر ) نيست ، و صحيح نمىباشد اينكه واقع شود غير از اين ( واجب شدن مقدّمهء مفوّته قبل از وجوب ذى المقدّمه ) .
نكات دستورى و توضيح واژگان
و المحاولة الثّالثة ما نسب الى بعضهم من الخ : كلمهء « المحاولة الثّالثة » موصوف و صفت و مبتدا بوده و ضمير نايب فاعلى در « نسب » به ماء موصوله كه با جملهء صلهء بعدش ، خبر بوده برگشته و ضمير در « بعضهم » به اصوليّون برمىگردد و كلمهء « من الخ » بيان ماء موصوله مىباشد .
و لكنّه مأخوذ فيه . . . و عليه فالوجوب يكون : ضمير در « لكنّه » به وقت و در « فيه » و « يكون » به وجوب و در « عليه » به شرط بودن وقت به نحو شرط متأخّر برمىگردد .
نظير القول . . . زمان ذيها . . . قبل زمانه . . . مقدّمته : كلمه « نظير » خبر براى مبتداى محذوف مىباشد . يعنى « هذا نظير القول » ، ضمير در « ذيها » به مقدّمه و در « زمانه » و « مقدّمته » به ذى المقدّمه برمىگردد .
و فيها . . . لا يسعها هذا المختصر . . . فى امكانها فى انفسها : ضمير در « فيها » و « امكانها » و « انفسها » به محاولات و ضمير مفعولى در « لا يسعها » به مناقشات و ابحاث طولانى برگشته و جملهء « لا يسعها الخ » صفت براى « ابحاث طويلة » مىباشد .
لا دليل عليها . . . ذيها . . . منها يعتقد . . . ذيها ينحصر . . . التى يتصوّرها : ضمير در « عليها » و « منها » به محاولات و در هر دو « ذيها » به مقدّمه و در « يعتقد » و ضمير فاعلى در « يتصوّرها » به صاحب محاوله و ضمير فاعلى در « ينحصر » به خلاص شدن از اشكال و ضمير مفعولى در « يتصوّرها » به محاوله برمىگردد .