203 - خصوصيّت چهارم وجوب غيرى چيست ؟ ( 4 - انّ الوجوب . . . كما تقدّم )
ج : مىفرمايد : اينكه وجوب غيرى از حيث مطلق بودن وجوبش يا مشروط بودن وجوبش و نيز فعلى بودن وجوب يا بالقوّه بودن وجوبش ، تابع وجوب ذى المقدّمه مىباشد به اقتضاى حقّ تابع بودن و معناى تبعيّتى كه گذشت .
204 - معناى تابع بودن وجوب غيرى در اشتراط و اطلاق و فعليّت و قوّه از وجوب ذى المقدّمه به چه معنا مىباشد ؟ ( و معنى ذلك . . . لوجوب ذيها )
ج : مىفرمايد : معنايش آن است ؛ هرچه كه در وجوب ذى المقدّمه شرط باشد ، همان نيز در وجوب مقدّمه شرط مىباشد ، و هرچه شرط براى وجوب ذى المقدّمه نباشد ، براى وجوب مقدّمه نيز شرط نخواهد بود . « 1 » همينطور هر زمان ، وجوب ذى المقدّمه ، محقّق و فعلى شود ، وجوب مقدّمه نيز همان وقت ، فعلى مىشود . « 2 » بههمينجهت نيز گفته شده است ؛ تحقق وجوب فعلى براى مقدّمه قبل از فعلى شدن وجوب ذى المقدّمه ممكن نبوده و مستحيل مىباشد . به دو دليل : 1 - مستحيل بودن حصول تابع ( مقدّمه ) قبل از حصول متبوعش ( ذى المقدّمه ) . 2 - به دليل مستحيل بودن حصول معلول ( مقدّمه ) قبل از حصول علّت مقدّمه ( ذى المقدّمه ) بنا بر اينكه وجوب مقدّمه ، معلول براى وجوب ذى المقدّمه باشد .
هامش
( 1 ) - مثلا وجوب حجّ نسبت به استطاعت ، شروط مىباشد . يعنى تا استطاعت حاصل نشود ، حجّ نيز واجب نمىشود . مقدّمات حج مثل طى طريق و يا اقدام براى گرفتن بليط و ساير مقدّمات نيز تا استطاعت نيايد ، واجب نخواهد بود .
( 2 ) - مثلا وجوب نماز تا قبل از دخول وقت ، فعلى نبوده و فعليش بعد از دخول وقت مىباشد . وضوء نيز كه مقدّمهء نماز بوده ، بعد از داخل شدن وقت نماز و با فعلى شدن نماز ، فعلى خواهد شد . به عبارت ديگر ، وجوب فعلى وضوء نيز همچون وجوب فعلى نماز ، مشروط به داخل شدن وقت مىباشد .