200 - خصوصيّت دوّم واجب غيرى چيست ؟ ( 2 - انّه بعد ان . . . مقدّماته المتروكة )
ج : مىفرمايد : همانطورىكه وجوب غيرى داراى اطاعت مستقلّ نبوده و اطاعتش همچون وجوبش ، فقط براى توصّل و رسيدن به ذى المقدّمه مىباشد ، بنابراين ، ثواب و عقاب مستقلّ نيز بر اطاعت و مخالفت آن مترتّب نمىباشد . بلكه ثواب و عقاب تنها بر اطاعت و مخالفت وجوب ذى المقدّمه مترتّب مىباشد . بههمينجهت اگر مكلّف ، واجبى را به دليل ترك مقدّماتش ، ترك كرده باشد ، مستحقّ يك عقاب كه همان عقاب بر ترك ذى المقدّمه بوده خواهد بود . نه اينكه علاوه بر استحقاق عقاب ترك ذى المقدّمه ، بر ترك مقدّماتش نيز اگر متعدّد بوده ، مستحقّ عقابهاى متعدّد باشد . « 1 »
201 - اگر عقاب و ثواب فقط بر امتثال و ترك واجب نفسى مترتّب بوده و بر ترك وجوب غيرى يعنى بر ترك مقدّمات مترتّب نمىباشد ، پس چرا رواياتى وارد شده كه ثواب مستقلّ را بر انجام مقدّمات واجب ، مترتّب نموده است ؟
( و امّا ما ورد . . . ان شاء اللّه تعالى )
ج : مىفرمايد : وقتى روشن شد ؛ ثواب و عقاب بر وجوب غيرى مترتّب نمىشود ، بايد روايات واردهاى را كه بر انجام بعضى از مقدّمات مثل قدم برداشتن براى حجّ « 2 » يا زيارت
هامش
( 1 ) - مثلا اتيان حجّ متوقّف بر مقدّماتى مثل گرفتن پاسپورت ، گرفتن ويزا ، گرفتن بليط ، واريز كردن پول به بانك ، مراجعه به سازمان مربوطه و غيره مىباشد . حال اگر شخصى اين مقدّمات را انجام داده و سپس عازم حجّ شده و آن را انجام دهد ، معنايش اين نيست كه علاوه بر ثواب حجّ ، به تعداد مقدّماتش نيز به مكلّف ثواب داده شود ، چنان كه اگر مكلّف ، مقدّمات ذكرشده را ترك كند و در نتيجه قادر به انجام حجّ نشود ، معنايش اين نيست كه علاوه بر ترك ذى المقدّمه يعنى حجّ ، به تعداد ترك مقدّماتش نيز عقاب مترتّب شود . بلكه در هر دو صورت ، يك ثواب و يك عقاب مترتّب بوده كه آنهم مترتّب بر خود ذى المقدّمه يعنى حجّ مىباشد .
( 2 ) - محمّد بن الحسن باسناده عن الحسين بن سعيد ، عن صفوان و فضالة ، عن عبد اللّه بن سنان ، عن ابى عبد اللّه عليه السّلام قال : ما عبد اللّه بشيء اشدّ من المشى و لا افضل . « وسائل الشيعة 8 / 54 ، باب 32 من -