و يجب توضيحهما الآن فانّه هنا . . . لبحثهما : ضمير در « توضيحهما » و « لبحثهما » به واجب نفسى و غيرى برگشته و ضمير در « فانّه » به معناى شأن بوده و مشار اليه « هنا » بحث مقدّمهء واجب مىباشد .
لانّ الوجوب الغيرىّ هو . . . بوجوبها و عليه . . . تعريفهما : ضمير « هو » به وجوب غيرى و ضمير در « بوجوبها » به مقدّمه و ضمير در « عليه » به بودن وجوب غيرى ، خود وجوب مقدّمه و ضمير در « تعريفهما » به واجب نفسى و غيرى برمىگردد .
الواجب النّفسيّ ما وجب لنفسه الخ : ضمير در « وجب » و « لنفسه » به ماء موصوله به معناى واجب برمىگردد .
الواجب الغيرىّ ما وجب الخ : ضمير در « وجب » به ماء موصوله به معناى واجب برمىگردد .
اسدّ التّعريفات لهما و احسنها و لكن يحتاجان الخ : ضمير در « لهما » و « يحتاجان » به تعريفان و ضمير در « احسنها » به تعريفات برمىگردد .
قد يتوهّم منه . . . تعطى ان معناها . . . لنفسه : ضمير در « منه » به « قولنا » و ضمير در « تعطى » و « معناها » به عبارت و ضمير در « لنفسه » به شىء يعنى واجب برمىگردد .
و ذلك بمقتضى المقابلة . . . منه . . . لوجوبه كما عليه المشهور : مشار اليه « ذلك » اعطاء و افادهء چنين معنايى بوده و ضمير در « منه » به « المقابلة » يعنى مقابل بودن در تعريف و ضمير در « لوجوبه » به واجب غيرى و در « عليه » به وجوب غير ، علّت براى واجب غيرى بوده برمىگردد .
فى انّ هذا محال . . . لنفسه : مشار اليه « هذا » علّت براى خود بودن مىباشد و ضمير در « لنفسه » به شىء يعنى واجب برمىگردد .
لا غبار عليه و هو نظير تعبيرهم . . . بانّه . . . لذاته : ضمير در « عليه » به تعبير و ضمير « هو » به تعبير در واجب نفسى و ضمير در « تعبيرهم » به قرينهء مقام به علماى علم كلام و در
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 390
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٣٩٠