همانا او ( خداوند متعال ) معلول براى ذات خودش است . و همينطور ( مثل غرض در تعبير از خداوند ) در اينجا ( بحث واجب نفسى و غيرى ) مىگوييم در واجب نفسى ، پس همانا معناى « آن چيزى ( واجبى ) كه واجب است براى خودش » ، آن است كه همانا وجوب اين ( واجب نفسى ) غير مستفاد از غير است و نه براى خاطر غير است ، در مقابل واجب غيرى كه وجوبش ( واجب غيرى ) براى خاطر غير است ، نه [ معنايش اين نيست ] اينكه همانا وجوبش ( واجب نفسى ) مستفاد از خودش است . و با اين ( بيان ) روشن مىشود معناى تعريف واجب غيرى « آن چيزى ( واجبى ) كه واجب است براى واجب ديگر » ، پس همانا معناى اين ( تعريف ) ، آن است كه همانا وجوبش ( واجب غيرى ) به خاطر ديگرى و تابع براى غير است ، به دليل بودنش ( واجب غيرى ) مقدّمه براى اين غيرى كه واجب است . و به زودى مىآيد در بحث بعدى توضيح معناى تبعيّت ، اين ( تبعيّت در واجب غيرى ) براى اينكه آشكار شود براى ما مقصود از وجوب غيرى در باب ( باب واجب غيرى و نفسى ) .
نكات دستورى و توضيح واژگان
ثمرة النّزاع : يعنى « هذه ثمرة النّزاع » .
انّ ثمرة النّزاع المتصوّرة . . . هى . . . وجوبها العقلىّ الثّابت : كلمهء « المتصوّرة » صفت براى « ثمرة » بوده كه اضافه به « النّزاع » شده و ضمير « هى » به ثمره و ضمير در « وجوبها » به مقدّمه برگشته و دو كلمهء « العقلىّ » و « الثّابت » صفت براى « وجوبها » مىباشند .
و هذا المقدار كاف . . . هو الاستعانة بمسائله . . . ادلّتها : مقصود از « هذا المقدار » استنتاج وجوب شرعى مقدّمه بوده و ضمير « هو » به مقصود از علم اصول و ضمير در « بمسائله » به علم اصول و در « ادلّتها » به احكام برمىگردد .
و لكن هذه . . . فرض وجوبها العقلىّ . . . بها . . . بوجوبها شرعا : مشار اليه « هذه » ثمرهء ياد شده بوده و ضمير در « وجوبها » و « بها » و « بوجوبها » به مقدّمه برگشته و كلمهء « العقلىّ »