اين مقدار برمىگردد .
و انّما الّذى وقع . . . فيه : ضمير در « وقع » و « فيه » به « الّذى » به معناى مقدار برمىگردد .
هو انّ . . . الّا بها . . . منها . . . ايضا : ضمير « هو » به موضع شكّ و نزاع و در « بها » به مقدّمه و در « منها » به لابدّيّت عقلى برگشته و مقصود از « ايضا » همچون لابدّيّت عقلى مىباشد .
هل يلزم عقلا من وجوبه الشّرعىّ وجوب مقدّمته شرعا : كلمهء « عقلا » تمييز براى نسبت در « يلزم » و كلمهء « شرعا » تمييز براى نسبت در « وجوب مقدّمته » بوده و ضمير در « وجوبه » و « مقدّمته » به واجب برگشته و كلمهء « الشّرعىّ » صفت براى « وجوبه » مىباشد .
هل يلزم منه عقلا وجوب مقدّمته ايضا الخ : ضمير در « منه » و « مقدّمته » به واجب برگشته و كلمهء « عقلا » تمييز براى نسبت در « يلزم » بوده و مقصود از « ايضا » مثل وجوب واجب مىباشد .
يحكم بوجوب . . . اى يدرك لزومها . . . هل يحكم ايضا الخ : ضمير در هر دو « يحكم » به عقل و در « لزومها » به مقدّمهء واجب برگشته و مقصود از « ايضا » همچون حكم به وجوب عقلى مىباشد .
بانّها واجبة ايضا عند من امر بما يتوقّف عليها : ضمير در « بانّها » به مقدّمهء واجب و ضمير در « امر » به « من » يعنى مولى و در « يتوقّف » به ماء موصوله به معناى واجب و ضمير در « عليها » به مقدّمه برگشته و مقصود از « ايضا » مثل وجوب عقلى مىباشد .
هى موضع البحث فى هذه المسألة : ضمير « هى » به ملازمه برگشته و مقصود از « هذه المسألة » مسألهء مقدّمهء واجب مىباشد .
و اذا اتّضح ما تقدّم : ضمير در « تقدّم » به ماء موصوله به معناى بيان كه با جملهء صلهء بعدش فاعل براى « اتّضح » بوده برمىگردد .
انّه فى اىّ قسم . . . ينبغى ان تدخل هذه المسألة : ضمير در « انّه » به معناى شأن و اسمش بوده و جار و مجرور « فى اىّ قسم » متعلّق به « تدخل » بوده و عبارت « ان تدخل الخ » تأويل به مصدر رفته و فاعل براى « ينبغى » كه خبر براى « انّه » بوده مىباشد و عبارت « انّه الخ »
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 373
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٣٧٣