طريقيّت و در « لا تقضى » و در « بينها » به امارهء در موضوعات برگشته و مقصود از « ايضا » همچون امارهء در احكام مىباشد .
شرح ( پرسش و پاسخ )
146 - بيان اجمالى و كلّى مصنّف در خصوص نحوهء قيام اماره و مجزى بودن يا مجزى نبودن اماره در صورت كشف خلاف يقينى در نظر اماميّه چيست ؟ « 1 » ( 1 - الاجزاء فى الامارة . . . فى الاحكام و الموضوعات )
ج : مىفرمايد : قائم شدن اماره گاهى در احكام بوده همچون قيام اماره بر واجب بودن نماز ظهر در روز جمعه در زمان غيبت بهجاى نماز جمعه « 2 » و گاهى اماره ، جارى در موضوعات مىباشد مثل قيام بيّنه بر پاك بودن لباسى كه با آن نماز خوانده شده يا پاك بودن آبى كه با آن وضوء گرفته شده « 3 » ولى بعدا كشف خلاف شده و روشن مىشود كه هم لباس و هم
هامش
( 1 ) - همانطور كه قبلا گفته شد ؛ احكام ظاهرى بر دو قسم مىباشند : الف : امارات ب : اصول عمليّه . و گفته شد ؛ هركدام نيز يا در موضوعات خارجيه و متعلّق و موضوع تكليف جارى بوده و يا در احكام جارى مىباشند . بحث در اين مبحث در خصوص قسم اوّل از احكام ظاهرى يعنى امارات مىباشد .
( 2 ) - امارات جارى در احكام : در وقتى است كه مكلّف در اصل تكليف شكّ دارد . به عبارت ديگر ، شكّ در تعلّق احكام تكليفيّه نسبت به عملى است كه مكلّف مىخواهد آن را انجام دهد . به بيان ديگر ، مكلّف نمىداند مثلا نمازى كه واجب است در روز جمعه در عصر غيبت بخواند آيا نماز جمعه بوده يا نماز ظهر مىباشد ؟ يا نمىداند آيا خواندن قنوت در نماز ، واجب است يا مستحب ؟ حال خبر واحد يا اجماع قائم مىشود بر وجوب نماز ظهر در روز جمعه و مستحبّ بودن خواندن قنوت در نماز و يا به عكس . خلاصه آنكه ، امارات جارى در احكام ، تعيين مىكنند تكليف و حكم عملى را كه مكلّف در حكم آن شكّ داشته است .
( 3 ) - امارات جارى در موضوعات و متعلّق تكليف : در وقتى است كه مكلّف در احكام وضعيّه شكّ دارد . يعنى در طهارت ، نجاست ، ملكيّت ، صحّت ، تذكيه ، عدالت يك شىء و عين خارجى شكّ دارد . -