نحو است : انكشاف بر نحو يقين . و انكشاف به مقتضاى حجّت معتبر . پس اينها ( عمل بر خلاف واقع و انكشاف ) چهار صورت است .
و براى اختلاف بحث در اين صورتها - با وجود اتّفاق دو صورت از آنها ( صورتهاى چهارگانه ) در حكم و آن دو ( صورت مورد اتّفاق ) دو صورت انكشاف با حجّت معتبر با عمل برطبق اماره و با عمل به مقتضاى اصل است - منعقد مىكنيم بحث را در سه مسئله .
نكات دستورى و توضيح واژگان
تمهيد : يعنى « هذا تمهيد » .
احدهما ما تقدّم . . . و هو . . . و ان كان الواقعيّ الخ : ضمير در « احدهما » به اصطلاحان و در « تقدّم » به ماء موصوله به معناى اصطلاح و ضمير در « هو » به اصطلاح سابق برگشته و مقصود از « الواقعيّ » حكم واقعى مىباشد .
بما ثبت . . . و ثانيهما كلّ حكم ثبت الخ : ضمير در « ثبت » اوّلى به ماء موصوله به معناى حكم و در دوّمى به حكم و ضمير « ثانيهما » به اصطلاحان برمىگردد .
فيشمل الحكم الثّابت الخ : ضمير در « يشمل » به حكم ظاهرى برمىگردد .
هو المقصود هنا . . . ما تضمّنه الاصل الخ : ضمير « هو » به معناى دوّم عامّ و ضمير مفعولى در « تضمّنه » به ماء موصوله به معناى حكم برگشته و مشار اليه « هنا » مقام دوّم يا بحث اجزاء مىباشد .
بمعنى انّه . . . على مخالفته . . . لو اتّفق مخالفتهما له : ضمير در « انّه » به معناى شأن بوده و ضمير در « مخالفته » به مكلّف و در « مخالفتهما » به اماره و اصل و در « له » به واقع برمىگردد .