هى نفسها . . . لا تندرج تحت ضابطة نحن ندركه بعقولنا : ضمير « هى » و ضمير در « نفسها » و در « تندرج » به مصالح احكام شرعيّه و ضمير مفعولى در « ندركه » به « ضابطة » برگشته و جمله « نحن ندركه بعقولنا » صفت براى « ضابطة » مىباشد .
اذ لا يجب فيها أن تكون هى بعينها المصالح العموميّة الخ : ضمير در « فيها » و در « بعينها » و ضمير « هى » به مصالح احكام شرعيّه برگشته و عبارت « أن تكون الخ » تأويل به مفرد رفته و فاعل براى « لا يجب » مىباشد .
المبنىّ عليها حفظ النظام العامّ و ابقاء النّوع : كلمهء « المبنىّ » صفت ديگر براى « المصالح العموميّة » بوده و ضمير در « عليها » به مصالح عمومى برمىگردد .
الّتى هى . . . اعنى . . . مناطات الخ : ضمير « هى » مبتدا و چنان كه بيان شده به مصالح عموميّه برگشته و كلمهء « مناطات » خبر و اضافه به بعدش شده و اين مبتدا و خبر ، صلهء براى موصول كه صفت براى « المصالح العموميّة » بوده مىباشد .
و على هذا . . . بما هو عقل الخ : مشار اليه « هذا » مصالح احكام شرعيّهء قابل درك با عقول ما نبوده مىباشد و ضمير « هو » به عقل برمىگردد .
و لم يكن ادراكه . . . فى ادراكهما : ضمير در « ادراكه » به عقل و ضمير در « ادراكهما » به مصلحت و مفسدهء عامّ برمىگردد .
ان يحكم به الشّارع : ضمير در « به » به « هذا المدرك » يعنى ادراكشده برمىگردد .
انّ هناك ما هو مناط لحكم الشّارع غير ما ادركه العقل : كلمهء « هناك » خبر براى « انّ » و مشاراليهاش ، حكم شارع بوده و ضمير در « هو » به ماء موصوله كه به معناى مصلحت يا مفسده و با جملهء صلهاش ، اسم مؤخّر براى « انّ » بوده برگشته و كلمهء « غير » صفت براى اين اسم كه در محلّ نصب بوده مىباشد و اضافهء به بعدش شده و عبارت « انّ هناك الخ » تأويل به مفرد رفته و نايب فاعل براى « يحتمل » مىباشد .
انّ هناك مانعا يمنع . . . على طبق ما ادركه العقل : كلمهء « هناك » خبر مقدّم و
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 250
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٢٥٠