بل ربّما يسخرون به او يعدّونه مارقا : ضمير در « يسخرون » و ضمير فاعلى در « يعدّونه » به مردم و ضمير در « به » و ضمير مفعولى در « يعدّونه » به « من يلبس الخ » برگشته و كلمهء « مارق » به معناى خارجشده بوده و اينجا يعنى كسى كه از عرف و عادت آن مردم خارج شده مىباشد .
و هذا الحسن و القبح ايضا ليسا عقليّين : مقصود از « ايضا » همچون قبلى بوده و ضمير در « ليسا » به « هذا الحسن و القبح » يعنى حسن و قبح ناشى از عادت برمىگردد .
بل ينبغى ان يسمّيا عاديّين لان منشأهما العادة : ضمير نايب فاعلى در « يسمّيا » و ضمير در « منشأهما » به « هذا الحسن و القبح » برگشته و كلمهء « عاديّين » مفعول دوّم براى « يسمّيا » بوده و عبارت « ان يسمّيا الخ » تأويل به مصدر رفته و فاعل براى « ينبغى » مىباشد .
و تسمّى القضايا فيهما . . . العاديّات : ضمير در « فيهما » به حسن و قبح عادى برگشته و كلمهء « القضايا » نايب فاعل و كلمهء « العاديّات » مفعول دوّم براى « تسمّى » مىباشد .
و لذا لا يدخل الخ : مشار اليه « ذا » عقلى نبودن يا عادى بودن حسن و قبح مىباشد .
فى احكامهم هذه لانّهم لم يحكموا فيها بما هم عقلاء : ضمير در « احكامهم » و در « لانّهم » و در « لم يحكموا » و ضمير « هم » به مردم برمىگردد .
قد يكون موضوعا . . . مثل حكمه الخ : ضمير در « يكون » به بعضى عادات و ضمير در « حكمه » به شارع برمىگردد .
اى اللّباس غير المعتاد لبسه عند النّاس : كلمهء « اللّباس » عطف به « لباس الشّهرة » بوده و كلمهء « غير » صفت براى « اللّباس » و اضافه شده به « المعتاد » كه كلمهء « لبسه » نايب فاعل براى آن بوده و ضميرش به « اللّباس » برمىگردد .
بل لانّ مخالفة النّاس فى زيّهم على وجه يثير فيهم الخ : كلمهء « مخالفة » اسم براى « انّ » و اضافه شده به « النّاس » و جار و مجرور « فى زيّهم » كه ضميرش به مردم برگشته و
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 158
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص١٥٨