دوّم مىباشد .
مثل قولهم . . . الّذى لا علاقة له بالعمل : ضمير در « له » به « قولهم » برگشته و موصول « الّذى » با جملهء صلهء بعدش ، صفت براى « قولهم » مىباشد .
على هذا ليس الّا الخ : مشار اليه « هذا » عقل يكى است و اختلاف و ناميدن به عملى و نظرى به لحاظ مدركات بوده مىباشد و ضمير در « ليس » به معناى حكم عقل برمىگردد .
يدعو العقل . . . اى يكون . . . فى نفسه للعمل : ضمير در « يدعو » و « يكون » به « هذا الادراك » و ضمير در « نفسه » به انسان برمىگردد .
و فعل ما ينبغى : كلمهء « فعل » به معناى انجام دادن و عطف بر « عمل » بوده و ضمير در « ينبغى » به ماء موصوله به معناى فعل به معناى كار برمىگردد .
هى مدركات . . . و آراءه : ضمير « هى » به احكام عقليّه و ضمير در « آراءه » به عقل عملى برمىگردد .
و من هنا : مشار اليه « هنا » مدركات عقل متفاوت بوده مىباشد .
بالمعنى الاوّل هو الخ : مقصود از « بالمعنى الاوّل » كمال و نقص براى نفس بوده و ضمير « هو » به مراد برمىگردد .
او نقصه فانّه يدركه معه : ضمير در « نقصه » به فعل به معناى كار و ضمير در « فانّه » و « يدرك » به عقل و ضمير در « معه » به ادراك كمال و نقص برمىگردد .
انّه ينبغى فعله او تركه : ضمير در « انّه » به معناى شأن بوده و ضمير در « فعله » و « تركه » به فعل برمىگردد .
يحصل العقل العملىّ فعلا : مقصود از « فعلا » در مقام عمل و فعليّت پيدا كردن مىباشد يعنى فعليّت پيدا كردن عقل عملى بعد از حصول عقل نظرى است .
هو العقل النّظريّ : . . . و عدمها : ضمير « هو » به مراد و ضمير در « عدمها » به ملائمت
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 119
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص١١٩