به اختلاف انظار به خلاف حسن و قبح به دو معناى ديگر بوده و ضمير در « يحتاج » به ماء موصوله به معناى مطلب برمىگردد .
و كذا ما يقابله فليس له فى نفسه : ضمير فاعلى در « يقابله » به ماء موصوله به معناى قبح به معناى منافرت و غير ملائم و ضمير مفعولىاش به حسن به معناى ملائمت و ضمير در « له » و « نفسه » به حسن به معناى ملائم يا قبح به معناى غير ملائم برمىگردد .
يحاذيه و يحكى عنه : ضمير فاعلى در « يحاذيه » و « يحكى » به حسن يا قبح و ضمير مفعولى در « يحاذيه » كه به معناى « يقابله » بوده و ضمير در « عنه » به ازاء در خارج يعنى همطراز و مقابل در خارج برمىگردد .
و ان كان منشؤه قد يكون الخ : ضمير در « منشؤه » به حسن يا قبح و ضمير در « يكون » به منشأ برمىگردد .
و تناسق الاجزاء و نحو ذلك : مشار اليه « ذلك » رنگ ، بو ، طعم بوده و تناسق اجزاء به معناى چينش و منظم بودن اجزاء مىباشد .
يتوقّف على وجود الخ : ضمير در « يتوقّف » به حسن شىء برمىگردد .
هو الّذى يتذوّق المنظور او المسموع : ضمير « هو » و ضمير در « يتذوّق » به انسان برگشته و مقصود از « المنظور » منظرهء ديدهشده و از « المسموع » سخن شنيدهشده مىباشد .
بسبب ما عنده من ذوق يجعل الخ : ضمير در « عنده » به انسان و ضمير در « يجعل » به ذوق برگشته و جمله « يجعل الخ » صفت براى « ذوق » بوده و كلمهء « من ذوق » بيان ماء موصوله مىباشد .
لنفسه فيكون حسنا عنده : ضمير در « لنفسه » و « عنده » به انسان و ضمير در « فيكون » به « هذا الشّيء » برمىگردد .
او غير ملائم فيكون قبيحا عنده : كلمهء « غير » عطف به « ملائما » و اضافه به « ملائم »
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 104
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص١٠٤