خبرش ، خبر براى مبتداى اوّل « اقصى الخ » مىباشد .
غير محجور من قبله . . . تجرى عليها . . . يكون . . . لسلطنته عليه : كلمهء « غير » صفت براى « مسلّطا » كه خبرى براى « يكون » بوده مىباشد و اضافه به بعدش شده و ضمير در « قبله » به شارع و در « عليها » به عين و در « يكون » به نهى و در « لسلطنته » به مكلّف و در « عليه » به فعل برمىگردد .
فيختلّ به . . . ذلك فسادها . . . ان يقال . . . ان يفرض و يتنازع فيه الخ : ضمير در « به » به نهى و در « فسادها » به معامله و ضمير نايب فاعلى در « يقال » به « غاية ما يمكن » و ضمير نايب فاعلى در « يفرض » و ضمير در « فيه » به استناد برگشته و مشار اليه « ذلك » اختلال شرط مىباشد .
بشرائطه . . . و انّه . . . و حينئذ . . . هل تنافى . . . لا تنافيها : ضمير در « بشرائطه » به عقد و در « تنافى » و ضمير فاعلى در « لا تنافيها » به مبغوضيّت و ضمير مفعولىاش به صحّت معامله برگشته و ضمير در « انّه » به معناى شأن بوده و مقصود از « حينئذ » يعنى « حين كون العقد بشرائطه و استفادة المبغوضيّة الصّرفة من النّهى » مىباشد .
و نحوها . . . من التّصرّف فيه . . . على اعتبارها . . . كلّ ذلك . . . كونه دالّا الخ : ضمير در « نحوها » به بيع خمر ، ميته و آبق و در « فيه » به مبيع و در « اعتبارها » به عربيّت و در « كونه » به نهى برگشته و مشار اليه « ذلك » موارد ذكرشده مىباشد .
يرجع . . . ذكرناه و هو . . . انّ هذا ليس . . . فالعمدة هو . . . و ليس من دليل عليها الخ : ضمير در « يرجع » به نهى و ضمير مفعولى در « ذكرناه » و ضمير « هو » به قسم اوّل و ضمير در « ليس » به « هذا » كه مشاراليهاش ، نهى به داعى ارشاد بوده و ضمير « هو » دوّمى به عمده و در « عليها » به « هذه المنافاة » برگشته و كلمهء « دليل » اسم براى « ليس » و كلمهء « من » زائده بوده و جار و مجرور « عليها » خبرش مىباشد .
يكون معجّزا . . . لسلطنته عليها . . . معنى ذلك . . . شأنه ان يدلّ . . . فيه : ضمير در « يكون »
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 1015
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص١٠١٥