فيتردّد بين . . . لانّه بعد . . . لم تكن . . . من هذه المراتب : ضمير در « فيتردّد » به لفظ يد برگشته و ضمير در « لانّه » به معناى شأن بوده و ضمير در « لم تكن » به يد برگشته و مقصود از « هذه المراتب » از سر انگشتان تا بيخ آنها و از سر انگشتان تا مچ و از سر انگشتان تا آرنج مىباشد .
فتكون الآية مجملة فى نفسها من هذه النّاحية : ضمير در « فى نفسها » به آيه برگشته و مقصود از « هذه النّاحية » مراتب متعدّده مىباشد .
و ان كانت مبيّنة بالاحاديث . . . الكاشفة الخ : ضمير در « كانت » به آيه برگشته و كلمه « الكاشفة » صفت براى « الاحاديث » مىباشد .
و منها قوله : ضمير در « منها » به مواضع مشكوك و در « قوله » به رسول اكرم ( ص ) برمىگردد .
و امثاله من المركّبات الخ : ضمير در « امثاله » به « قوله » كه عطف برآن بوده برمىگردد .
و نحو ذلك : مشاراليه « ذلك » مركّبات مىباشد .
و قالوا . . . متعذّر فيها : ضمير در « قالوا » به اصوليّون و ضمير در « فيها » به مركّبات برمىگردد .
وصف للماهيّة هو المنفىّ حقيقة : ضمير « هو » مبتدا و به « وصف » برگشته و كلمهء « المنفىّ » خبر بوده و جمله « هو المنفىّ حقيقة » صفت براى كلمهء « وصف » مىباشد .
تعيّن واحدا منها : ضمير در « تعيّن » به قرينه و ضمير در « منها » به معانى برمىگردد .
فانّ نفى الصّحة ليس . . . و لا نفى الكمال به اولى الخ : ضمير در « ليس » به نفى صحّت برگشته و عبارت « و لا نفى الكمال به اولى الخ » عطف به « ليس به اولى » مىباشد . يعنى « و ليس نفى الكمال به اولى » . بنابراين ، كلمهء « نفى » اسم براى « ليس » و اضافه به « الكمال » شده است .
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 645
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٦٤٥