كذلك يحملونه على انّه الخ : ضمير فاعلى در « يحملونه » به عقلاء و ضمير مفعولى آن و ضمير در « انّه » به متكلّم برمىگردد .
يكون ظاهرا فى الاطلاق : ضمير در « يكون » به كلام مجرّد از قيد برمىگردد .
لا يريد المقيّد : ضمير در « يريد » به متكلّم برمىگردد .
و الّا : يعنى « ان لم يكن كذلك » و عبارت بعدش يعنى « لو كان الخ » بيان آن مىباشد .
لو كان قد اراده واقعا لكان عليه البيان : ضمير در « كان » و ضمير فاعلى در « اراده » و ضمير در « عليه » به متكلّم و ضمير مفعولى در « اراده » به مقيّد برمىگردد .
انّه حكيم . . . و هو فى مقام البيان : ضمير در « انّه » و ضمير « هو » به متكلّم برمىگردد .
و اذا لم يبيّن و لم يقيّد كلامه : ضماير در « يبيّن » و « يقيّد » و « كلامه » به متكلّم برمىگردد .
فيعلم انّه اراد : ضمير در « انّه » و « اراد » به متكلّم برمىگردد .
و الّا : يعنى « و ان لم يرد الاطلاق » اگر ارادهء اطلاق نداشته باشد .
لكان مخلّا بغرضه : ضمير در « لكان » و « بغرضه » به متكلّم برمىگردد .
فاتّضح من ذلك : مشاراليه « ذلك » مقدّمات حكمت مىباشد .
و لم يقيّده المتكلّم مع كونه : ضمير مفعولى در « يقيّده » به كلام و ضمير در « كونه » به متكلّم برمىگردد .
فانّه يكون ظاهرا فى الاطلاق : ضمير در « فانّه » و « يكون » به كلام برمىگردد .
و يكون حجّة الخ : ضمير « يكون » به ظهور كلام در اطلاق برمىگردد .
شرح ( پرسش و پاسخ )
747 - بيان مقدّماتى مصنّف در خصوص مقدّمات حكمت در مسألهء پنجم چيست ؟
( المسألة الخامسة . . . و المعروف انّها ثلاث )
ج : مىفرمايد : وقتى در مباحث قبلى ثابت شد ؛ الفاظ يعنى اسماء اجناس براى ذات معانى