بان كان . . . لا للعمل به . . . لمجرّد تشريعه : ضمير در « كان » به متكلّم و ضمير در « به » و « تشريعه » به حكم برمىگردد .
الّا يبيّن مراده : ضمير در « يبيّن » و « مراده » به متكلّم برمىگردد .
لم يذكره فى بيانه : ضمير فاعلى در « يذكره » و ضمير در « بيانه » به متكلّم و ضمير مفعولى به قيد برمىگردد .
جميع مراده . . . فانّه لا ينعقد معه الخ : ضمير در « مراده » به متكلّم و ضمير در « معه » به اهمال برمىگردد .
و مثله اذا كان الخ : ضمير در « مثله » به مقام اهمال و ضمير در « كان » به متكلّم برمىگردد .
الوارد فى مقام . . . من جهة كونه ميتة : كلمه « الوارد » صفت براى « قوله تعالى » بوده و ضمير در « كونه » به صيد برمىگردد .
و ليس هو . . . انّها تتنجّس فيجب تطهيرها : ضمير « هو » به « قوله تعالى » و ضمائر مؤنّث در « انّها » ، « تتنجّس » و « تطهيرها » به مواضع گرفتن برمىگردد .
فلو لم يكن هو الخ : ضمير « هو » به قول خداوند متعال برمىگردد .
يقتضى بان يكون : ضمير در « يقتضى » به اصل عقلايى و ضمير در « يكون » به متكلّم برمىگردد .
كما يحملون المتكلّم على انّه : ضمير در « يحملون » به عقلاء و ضمير در « انّه » به متكلّم برمىگردد .
ملتفت غير غافل و جادّ غير هاذل : كلمه « ملتفت » خبر براى « انّه » و كلمهء « غير غافل » صفت اين خبر بوده و كلمه « جادّ » عطف بر خبر و كلمه « غير هاذل » صفت براى « جادّ » مىباشد .
عند الشّكّ فى ذلك : مشاراليه « ذلك » التفات داشتن و جدّى بودن مىباشد .
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 562
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٥٦٢