و بهذا يظهر بطلان القول الاوّل : مشاراليه « هذا » معقول نبودن لحاظ موضوع له به نحو ماهيّت مهمله بوده و مقصود از « القول الاوّل » موضوع له ، ماهيّت مهمله بوده مىباشد .
ثالثا انّ اللّابشرط المقسمي ليس الخ : ضمير در « ليس » كه اسمش بوده به « اللّابشرط المقسمي » برگشته و كلمهء « اللّابشرط » اسم براى « انّ » و كلمه « المقسمي » صفت و عبارت « ليس الخ » خبر اى « انّ » و ساير نكات دستورى مانند قبلى است .
انّه مقسم لها . . . انواعه : ضمير در « انّه » به لا به شرط مقسمى و ضمير در « لها » به اعتبارات سهگانه و ضمير در « انواعه » به مقسم برمىگردد .
بل لا معنى لهذا على ما تقدّم توضيحه : مشاراليه « هذا » حكم كردن به اعتبار لا به شرط مقسمى بوده و ضمير در « توضيحه » به ماء موصوله به معناى دليل برمىگردد .
و بهذا يظهر بطلان القول الثّانى : مشاراليه « هذا » معنا نداشتن حكم كردن به اعتبار لا به شرط مقسمى بوده و مقصود از « القول الثّانى » موضوع له ، ماهيّت لا به شرط مقسمى بوده مىباشد .
و هو انّ الخ : ضمير « هو » به قول چهارم برمىگردد .
و لكنّه حين الوضع . . . و هو يطابق الخ : ضمير در « لكنّه » به معناى شأن بوده و ضمير « هو » و ضمير در « يطابق » به قول چهارم برمىگردد .
كما اشرنا اليه : ضمير در « اليه » به تصوير ثانى برمىگردد .
انّهم يقولون انّه . . . و هو مشكوك فيه : ضمير در « انّهم » و « يقولون » به قدماء و ضمير در « انّه » به استعمال مطلق و ضمير « هو » به قول قدماء به مجازيّت استعمال مطلق در مقيّد برگشته و عبارت « انّهم الخ » تأويل به مصدر رفته و فاعل براى « لم يثبت » مىباشد .
ان يحكم عليه به وضع لفظ له : ضمير در « يحكم » به واضع و ضمير در « عليه » و « له » به
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 547
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٥٤٧