اداء كردن اين معنا با عبارات فنّى از آنچه ( عباراتى ) كه موجب مىشود ( عبارات ) اشتباه و پيچيدگى راه بحث را در مسئله . براى همين ( اشتباه و پيچيدگى ) متوسّل شديم به تقديم كردن دو مقدّمهء سابق براى توضيح اين اصطلاحات و تعبيرات فنّى كه واقع شده است ( تعبيرات فنّى ) در عباراتشان ( اساتيد علما ) و اختلاف كردهاند ( اساتيد علماى ما ) در اين ( مسئله ) بر اقوالى :
1 - از ايشان ( اساتيد ) افرادى گفتهاند . همانا موضوع له ( موضوع له اسمهاى جنس ) آن ( موضوع له ) ماهيّت مهملهء مبهمه است ، يعنى ماهيّت از حيث خودش ( ماهيّت ) .
2 - و از ايشان ( اساتيد ) افرادى گفتهاند : همانا موضوع له ، ماهيّت اعتبارشدهء به لا به شرط مقسمى است .
3 - و از ايشان ( اساتيد ) گروهى قرار دادهاند تعبير اوّل را عين تعبير دوّم .
4 - و از ايشان ( اساتيد ) گروهى گفتهاند : همانا موضوع له ، ذات معناست نه ماهيّت مهمله و نه ماهيّت تعبيرشدهء به لا به شرط مقسمى ، ولى همانا آن ( معنا ) لحاظ شده است به هنگام وضع به اعتبار لا به شرط قسمى بنا بر اينكه مىباشد اين اعتبار ، مصحّح براى موضوع ، نه قيد براى موضوع له . و بنابراين ( مصحّح بودن اعتبار براى وضع و نه قيد موضوع له بودن ) اين قول ، عين قول قدماء است بنا بر تصوير دوّم مگر آنكه همانا لازم نمىآيد از اين ( قول چهارم ) اينكه باشد استعمال لفظ در مقيّد ، مجاز . ولى همانا آنچه كه منسوب است به قدماء ، آن است ؛ همانا ايشان ( قدماء ) مىگويند ( قدماء : ) به اينكه همانا اين ( استعمال لفظ مطلق ) مجاز است در مقيّد ، پس منحصر مىشود قول ايشان ( قدماء ) در تصوير اوّل بنا بر تقدير صحيح بودن نسبت به ايشان ( قدماء ) .
نكات دستورى و توضيح واژگان
3 - الاقوال الخ : يعنى « الامر الثّالث الاقوال الخ » .