برمىگردد .
و الّا : يعنى و « ان كان الموضوع الماهيّة المقترنة باللّحاظ » .
يقتضيه واقع الحكم : ضمير مفعولى در « يقتضيه » به وجه لازم برمىگردد .
لا انّها مأخوذة قيدا فيه : ضمير در « انّها » به اعتبارات و ضمير در « فيه » به موضوع برگشته و كلمه « قيدا » تمييز نسبت مىباشد .
و لو كان الامر كذلك : مشاراليه « كذلك » اعتبارات ، به عنوان قيد در موضوع اخذ شده باشند مىباشد .
ايضا : يعنى همچون حكم به امور خارج از ذات .
لا مأخوذا فيه : ضمير در « فيه » به موضوع برمىگردد .
مع انّه لا بدّ منه : ضمير در « انّه » به معناى شأن بوده و ضمير در « منه » به اعتبار برمىگردد .
لا بدّ من تصوّره : ضمير در « تصوّره » به « كلّ موضوع و محمول » هر موضوع و محمولى برمىگردد .
و الّا : يعنى « و ان لم يكن كلّ موضوع و محمول متصوّرا فى مقام الحمل » .
لا تجعل التّصوّر قيدا للموضوع : ضمير در « تجعل » به « هذه اللّابدّيّة » برگشته و كلمهء « التصوّر » مفعول اوّل و كلمهء « قيدا » مفعول دوّم مىباشد .
هو المصحّح للحمل و بدونه الخ : ضمير « هو » و ضمير در « بدونه » به تصوّر برمىگردد .
فى معناه : ضمير در « معناه » به لفظ برمىگردد .
ليس قيدا للّفظ : ضمير در « ليس » به تصوّر برمىگردد .
بما هو متصوّر : ضمير « هو » به ماء موصوله به معناى لحاظ برمىگردد .
و ان كانت دلالته : ضمير در « دلالته » به معناى لفظ برمىگردد .
و لا المعنى مدلولا بما هو متصوّره : يعنى « و ليس المعنى مدلولا الخ » منظور از « مدلول »
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 521
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٥٢١