على كونه ملاكا الخ : ضمير در « كونه » به « ما ادركه العقل » يعنى دليلى كه عقل آن را درك كرده برمىگردد .
هو كفرهم : ضمير « هو » به ملاك لعن بنى فلان و ضمير در « كفرهم » به بنى فلان برمىگردد .
فانّ ذلك لا يوجب الخ : ضمير در « لا يوجب » به « ذلك » كه مشاراليهاش ، كاشف بودن مخصّص لبّى از ملاك حكم بوده برمىگردد .
لتقييده : ضمير « لتقييده » به موضوع برمىگردد .
فى جميعهم : ضمير در « جميعهم » به بنى فلان برمىگردد .
كاشفا عن وجوده فيه : ضمير در « وجوده » به ملاك و در « فيه » به فرد برمىگردد .
نفسه خارجا : ضمير در « نفسه » به فرد برگشته و كلمهء « خارجا » خبر براى « يكون » مىباشد .
لو اخرجه المولى بالنّصّ عليه : ضمير مفعولى در « اخرجه » و ضمير در « عليه » به فرد برمىگردد .
لا انّه الخ : ضمير در « انّه » به علم به نبودن ملاك برمىگردد .
و امّا سكوت . . . عن بيانه فهو الخ : ضمير در « بيانه » به نبودن ملاك و ضمير « هو » به سكوت مولى برگشته و اين عبارت ، جواب سؤال مقدّر است به اينكه « اگر اين فرد يا اين گروه ، فاقد ملاك هستند پس چرا مولى حكم آنان را بيان نكرد ؟ »
اذا كان من الموالى العاديّين : ضمير در « كان » به مولى برمىگردد .
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 346
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٣٤٦