وصف مىباشد . « 1 » بنابراين ، در اين مثال « فى الغنم السّائمة زكات » بنا بر مفهوم داشتن جملهء وصفيه ، مفهوم آن عبارت از عدم وجوب زكات در غنم غير سائمه يعنى غنم معلوفه مىباشد . در نتيجه ، گوسفندى كه معلوفه باشد ، زكات ندارد .
521 - آيا صورتى كه افتراق وصف از موصوف بوده ، داخل در نزاع نمىباشد چرا ؟ و نتيجهء آن با مثال چگونه است ؟ ( و امّا بالقياس الى . . . لا نفيا و لا اثباتا )
ج : مىفرمايد : امّا در قياس با مورد افتراق وصف از موصوف بايد گفت : جملهء « فى الغنم السّائمة زكات » دلالتى بر مفهوم نداشته و داخل در محلّ نزاع نمىباشد . « 2 » بنابراين ، حتّى بنا بر مفهوم داشتن جملهء وصفيه ، نمىتوان گفت مفهوم مثال يادشده عبارت از عدم وجوب زكات در غير غنم اعمّ از سائمه يا معلوفه مثل شتر مىباشد . « 3 » زيرا ، موضوع كه عبارت است از موصوفى كه در اين مثال ، غنم بوده ، بايد در مفهوم نيز وجود داشته و محفوظ بماند . نه اينكه مفهوم كلام ، متعرّض موضوع ديگرى شود . چرا كه مفهوم هيچوقت متعرّض موضوعى ديگر نه نفيا و نه اثباتا « 4 » نمىشود .
هامش
( 1 ) - زيرا بعد از انتفاى وصف ، موضوع يعنى موصوف باقى است .
( 2 ) - افتراق وصف از موصوف به دو صورت است چنانچه در صورتهاى مادهء افتراق عموم و خصوص من وجه گفته شد :
الف : افتراق وصف از موصوف : يعنى وصف باشد ولى موصوف نباشد . مثل « ابل سائمه » .
ب : افتراق وصف با موصوف باشد : يعنى نه موصوف و نه وصف باشد . مثل « ابل معلوفه » .
( 3 ) - يعنى ابل ، اعمّ از سائمه بودن « افتراق وصف از موصوف » و يا معلوفه بودن « افتراق وصف و موصوف » داخل در مفهوم « فى الغنم السائمة زكات » نمىباشد .
( 4 ) - نفيا مثل آنكه منطوق كلام عبارت از اثبات حكم باشد و مفهوم عبارت از نفى حكم از غير