عامّ و موضوع له خاصّ مىباشد .
57 - مصنّف در جمعبندى با توجه به تصوّر معناى خاصّ چه مىفرمايد ؟ ( بخلاف الامر . . . المجهول المطلق )
ج : مىفرمايد : وقتى معناى خاصّ را تصوّر كرديم بر خلاف تصوّر عامّ كه دو صورت پيدا مىكرد در اينجا يك صورت بيشتر نخواهد داشت و آن اينكه لفظ زيد را بعد از تصوّر معناى خاصّ مثلا بعد از تصوّر آن ذات متشخّص خارجى و معيّن نمىتوان براى معنايى غير از همين معناى خاصّ وضع كرد . وضع آن براى عامّ ممكن نيست چرا كه عامّ را اصلا تصوّر نكردهايم نه مستقلا و بنفسه كه تصوّر عام موجب انتقال ذهن به معناى عامّ شود . زيرا اين خلاف فرض بوده و از قسم رابع كه وضع عامّ و موضوع له خاصّ بوده نمىباشد . بلكه از قسم دوّم يعنى وضع عامّ موضوع له عامّ مىباشد « 1 » و نه عامّ را بوجهه و اجمالا يعنى در ضمن خاصّ تصوّر كردهايم . زيرا گفته شد « 2 » خاصّ وجه و نشاندهندهء خاصّ مىتواند باشد و وقتى عامّ به هيچ شكلى تصوّر نشود مجهول مطلق بوده و حكم و وضع لفظ براى آن مستحيل و ممتنع خواهد بود .
هامش
( 1 ) - شرح آن در پرسش و پاسخ 52 گذشت .
( 2 ) - دليل و توضيح آن در پرسش و پاسخ 53 گذشت .