قسم امكان وقوعى دارد يا نه ؟
ب : نزاع در قسم سوّم ( وضع عامّ موضوع له له خاصّ ) است كه آيا اين قسم واقع هم شده است يا نه ؟ البته بعد از اتّفاقنظر به اينكه اين قسم امكان وقوعى دارد .
نظر مصنف آن است كه قسم چهارم ( وضع خاصّ و موضوع له عامّ ) اصلا امكان وقوعى نداشته و امكان وقوعش مستحيل است . ولى در قسم ثالث ( وضع عامّ و موضوع له خاصّ ) علاوه آنكه مثل ساير علماء معتقد به امكان وقوعى آن مىباشد همچنين معتقدند واقع هم شده است .
50 - مثال قسم سوّم كه مصنّف معتقد به وقوع آن بوده چگونه است ؟ ( و مثاله . . . و نحوها )
ج : مىفرمايد : مثال اين قسم عبارتند از حروف ، اسماء اشاره ، ضمائر و استفهام و الفاظى كه داراى معانى حرفى بوده اگرچه از نظر ادبى به آنها اسم گفته مىشود .
واضع در حرف « من و الى » در حال وضع ، معناى كلّى ابتداء و انتهاء را لحاظ مىكند ولى لفظ « من و الى » را براى اين معناى كلّى قرار نمىدهد . بلكه براى مصاديق خارجى اين كلّى يعنى ابتداء و انتهاى جزئى در خارج كه متشخّص هستند مثل ابتداى كوفه و يا انتهاى بصره و مانند آن قرار مىدهد . در اسماء اشاره نيز واضع ، معناى كلّى اشاره و مشار اليه را لحاظ مىكند ولى لفظ « هذا » را مثلا براى اين معناى كلّى قرار نمىدهد . بلكه براى مصاديق خارجى اين كلّى يعنى مشار اليه جزيى كه هذا الرجل و مانند آن بوده قرار مىدهد .
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 82
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٨٢