44 - وضع عامّ و موضوع له عامّ باشد به چه معناست ؟ ( 2 - ان يكون . . . و الموضوع له عامّ )
ج : مىفرمايد : واضع در حال وضع ، معنايى را كه تصوّر و لحاظ مىكند ( ملحوظ و متصوّر ) معناى عامّ و كلّى بوده و لفظ را هم براى همين معناى كلّى قرار مىدهد . در اينجا معناى موضوع له كه كلّى بوده بنفسه تصوّر شده است و نه بوجهه . يعنى همين معناى كلّى ، بدون واسطه ملحوظ نظر واضع قرار گرفته است .
45 - وضع عامّ و موضوع له خاصّ باشد به چه معناست ؟ ( 3 - ان يكون . . . و الموضوع له خاصّ )
ج : مىفرمايد : واضع در حال وضع ، معنايى را كه تصوّر و لحاظ مىكند ( ملحوظ و متصوّر ) معناى عامّ و كلّى بوده ولى لفظ را براى همين معناى كلّى و عامّ قرار نمىدهد بلكه براى افراد و مصاديق اين كلّى قرار مىدهد . در اينجا آن چيزى كه لفظ براى آن وضع شده يعنى موضوع له ، افراد و مصاديق بوده كه به واسطه كلّى ، تصوّر و لحاظ شده است ، يعنى بوجهه تصوّر شده و نه بنفسه . بنابراين ، معناى جزئى يعنى مصاديق و افراد كلّى ، كه موضوع له قرار گرفته و به واسطهء معناى كلّى ، ملحوظ نظر واضع قرار گرفته است .
46 - وضع خاصّ و موضوع له عامّ باشد به چه معناست ؟ ( 4 - ان يكون . . . و الموضوع له عامّ )
ج : مىفرمايد : واضع در حال وضع ، معنايى را كه تصوّر و لحاظ مىكند ( متصوّر و ملحوظ ) معناى خاصّ و جزئى بوده ولى لفظ را براى كلّى اين ملحوظ و متصوّر
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 80
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٨٠