شرح ( پرسش و پاسخ )
42 - با توجه به تصوّر معنا و اينكه معنا گاهى جزئى و گاهى كلّى بوده اقسام وضع چند قسم خواهد بود ؟ ( و لمّا عرفنا . . . اربعة اقسام عقليّة )
ج : مىفرمايد : وضع در تصور عقلى چهار قسم خواهد داشت :
1 - وضع خاصّ و موضوع له خاصّ
2 - وضع عامّ و موضوع له عامّ
3 - وضع عامّ و موضوع له خاصّ
4 - وضع خاصّ و موضوع له عامّ . « 1 »
43 - وضع خاصّ و موضوع له خاصّ باشد به چه معناست ؟ ( 1 - ان يكون . . . و الموضوع له خاصّ )
ج : مىفرمايد : واضع در حال وضع ، معنايى را كه تصوّر و لحاظ مىكند ( ملحوظ و متصوّر ) معناى جزئى و خاصّ بوده و لفظ را براى همين معناى خاصّ قرار مىدهد .
در اينجا معناى موضوع له بنفسه تصوّر شده است و نه بوجهه . يعنى همين معناى خاصّ ، بدون واسطه ، ملحوظ نظر واضع قرار گرفته است .
هامش
( 1 ) - اينكه گفته مىشود ؛ وضع عامّ و يا خاصّ است يعنى وقتى واضع ، معنايى را كه مىخواهد لفظ را براى آن وضع كند تصوّر و لحاظ مىكند ، اگر معناى عامّ باشد ، وضع مىشود عامّ و اگر خاصّ باشد وضع مىشود خاص . اينكه موضوع له ، عامّ يا خاصّ باشد . يعنى وقتى واضع لفظ را براى معناى ملحوظ و متصوّرش قرار مىدهد و به آن موضوع له گفته مىشود ، اگر لفظ را براى معناى متصوّر كلّى قرار دهد ، مىشود موضوع له عامّ و اگر براى معناى متصوّر جزئى قرار دهد ، موضوع له مىشود خاصّ .