اين مبتدا و خبر روى هم خبر بوده براى « فانّها » كه ضمير در آن اسمش بوده مىباشد .
فاذا صدرت : ضمير در « صدرت » به صيغه لا تفعل برمىگردد .
ممّن تجب طاعته : ضمير در « طاعته » به من موصوله برمىگردد .
بزجره : ضمير در « بزجره » به « من تجب طاعته » يعنى شخص واجب الإطاعة برمىگردد .
عمّا نهى عنه : ضمير در « نهى » به شخص واجب الإطاعة و در « عنه » به ماء موصوله به معناى « عمل » برمىگردد .
و لم ينصب : ضمير در « ينصب » به شخص واجب الإطاعة برمىگردد .
كان مقتضى الخ : كلمهء « مقتضى » اسم كان و خبرش كلمهء « عدم جواز » بوده و اين جمله جواب « فاذا » مىباشد .
حرمة عصيانه عقلا : ضمير در « عصيانه » به « هذا المولى » يعنى مولاى واجب الإطاعة برگشته و كلمه « عقلا » تمييز مىباشد .
قضاء لحقّ الخ : كلمهء « قضاء » مفعول لاجله براى وجوب طاعت و حرمت عصيان اين مولى به حكم عقل مىباشد .
عدم جواز الخ : كلمهء « عدم » خبر « كان » و اضافه به بعدش شده است .
الّذى نهى عنه : ضمير در « نهى » به « هذا المولى » و در « عنه » به « الفعل » برمىگردد .
من قبله : ضمير در « قبله » به « هذا المولى » برمىگردد .
فيكون على هذا : مشار اليه « هذا » حكم عقل به وجوب اطاعت و حرمت عصيان
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 753
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٧٥٣