شرح ( پرسش و پاسخ )
440 - مراد از صيغهء نهى چيست ؟ ( المراد من . . . و نحو ذلك )
ج : مىفرمايد : مراد از صيغه نهى ، هر صيغهاى است كه دلالت كند بر طلب ترك فعلى يا - بنا بر قول اصحّ - هر صيغهاى است كه دلالت كند بر بازداشتن از عمل و منع مكلّف از فعل ، همچون صيغهء « لا تفعل » « 1 » يا « ايّاك ان تفعل » « 2 » و مانند اين صيغهها . « 3 »
441 - مقصود از فعل چيست ؟ ( و المقصود . . . امرا وجوديّا )
ج : مىفرمايد : مقصود از فعل ، حدث و كارى است كه مصدر برآن دلالت مىكند هرچند اين حدث ، امر وجودى نبوده بلكه امر عدمى باشد . « 4 »
442 - اينكه مقصود از فعل عبارت از حدثى بوده كه مصدر برآن دلالت كرده هرچند امر وجودى نباشد چه اثرى برآن مترتّب است ؟ ( فيدخل فيها . . . لا تشرب الخمر )
ج : مىفرمايد : بنا بر اينكه مقصود از فعل ، حدث باشد اعمّ از وجودى و عدمى كه مصدر برآن دلالت مىكند آنوقت كلامى مثل « لا تترك الصّلاة » صيغه نهى بوده و نه
هامش
( 1 ) - جملهء انشائيه و فعل نهى باشد . انجام نده .
( 2 ) - از باب تحذير باشد . يعنى دورى كن از انجام دادن .
( 3 ) - به صورت جمله خبريه اسميّه در مقام زجر و ردع باشد مثل « هذا العمل ممنوع عليك » يا « هذا الفعل ملعون ، مبغوض عند اللّه » و يا به صورت جمله خبريه فعليّه در مقام زجر و ردع باشد مثل « لا تفعل » كه اخبار در مقام انشاء بوده و گفته شد اين نوع جمله خبريه دلالتش بر زجر و ردع مؤكدتر است .
( 4 ) - مثل ضرب و شرب كه امر وجودى است و گفته مىشود « لا تضرب » يا « لا تشرب » و گاه امر عدمى است مثل ترك كه در قالب نهى رفته و گفته مىشود « لا تترك الصّلاة » .