دليل توقيت ، منفصل باشد و مقيّد به قيد تمكّن باشد مىتوان به اطلاق دليل واجب ( دليل اداء ) يعنى امر مولى به روزه كه فرموده « صم » تمسّك كرد براى اثبات وجوب اتيان روزه در خارج وقت براى كسى كه اضطرارا عمل را در وقت ترك كرده است .
434 - بيان تبعيّت قضاء از اداء در فرضى كه دليل توقيت ، منفصل و مقيّد به قيد تمكّن باشد چگونه است ؟ ( الّا فى صورة . . . على اطلاقه )
ج : مىفرمايد : در اين فرض ، دليل توقيت فقط دليل واجب را مقيّد به صورت تمكّن مىكند ولى شامل شرطيّت وقت براى واجب و مقيّد كردن دليل واجب براى حالت اضطرار و شخص مضطر نمىباشد . بنابراين وقتى فرد از روى اضطرار ، ترك واجب در وقت كرد دليل واجب به اطلاق خودش باقى بوده و غرض مولى نسبت به اصل عمل ساقط نشده بنابراين براى سقوط غرض مولى ، مكلّف بايد پس از رفع اضطرار و در خارج وقت اتيان عمل را مستند به امر به اداء انجام دهد .
435 - نظر مصنّف نسبت به اين فرض به اينكه مستند به چه كسى بوده و نيز صحّت آن چيست ؟ ( و هذا الفرض . . . من نوع الاداء )
ج : مىفرمايد : اين فرض ، فرضى است كه از استاد اساتيد ما يعنى صاحب كفايه ظاهر مىشود ولى بايد گفت : اولا : چنين فرضى خيلى بعيد است . ثانيا : علاوه آنكه بنابراين فرض ، ديگر فوت و قضاء صدق نمىكند بلكه وجوب عمل در خارج وقت
هامش
گفت دليل توقيت ، وقت را براى همهء مكلّفين اعمّ از قادر و غير قادر شرط واجب قرار داده است . چرا كه با وجود قدر متيقّن در مقام تخاطب ، مقدّمات حكمت براى تمسّك به اطلاق فراهم نيست .