شرح ( پرسش و پاسخ )
425 - مسئله تبعيت قضاء از اداء از فروعات چه بحثى و داخل در كدام مباحث بوده و چرا در اينجا مطرح شده است ؟ ( مما يتفرّع . . . الموقّت عادة )
ج : مىفرمايد : عادت شده كه پس از بحث از واجب موقّت ، بحث از مسألهء تبعيت قضا از اداء مىشود و حال آنكه اين بحث از مباحث الفاظ و داخل در باب صيغهء امر است . « 1 » ولى ذكر آن را در مباحث صيغهء امر به خاتمه بحث امر به تأخير انداختيم چرا كه گفتيم اين بحث ، از فروع بحث واجب موقّت است . « 2 »
426 - تبعيّت قضاء از اداء به چه معنا مىباشد ؟ ( فنقول : انّ . . . نفس دليل الاداء )
ج : مىفرمايد : واجب موقت گاهى در وقتى كه بايد اتيان شود ، اتيان نشده و فوت مىشود . حال اين فوت شدن نيز يا به خاطر ترك واجب بوده يا از باب انجام غلط و فاسد آن مىباشد . هركدام يعنى ترك واجب يا فاسد انجام دادن آن يا از روى عذر بوده و يا از روى عمد و اختيار است . « 3 » حال اگر واجبى به هر نحوى از اين انحاء « 4 » از مكلف فوت شود در شرع مقدّس ثابت شده كه برخى از اين واجبات بايد در
هامش
( 1 ) - زيرا وقتى از صيغه امر بحث مىشود كه دلالت بر چه چيزى دارد يكى از آن مسائل هم آن است كه صيغه امر كه دلالت بر اداء مأمور به دارد آيا دلالت به قضاى آنهم دارد يا نه ؟ و به عبارت ديگر آيا امر به ادا امر به قضاء هم بوده يا وجوب قضاء نياز به امر جديد و خاصّى دارد ؟
( 2 ) - چون در واجب موقّت است كه قضاء و تدارك در خارج وقت معنى دارد نه غير آن .
( 3 ) - دليل فوت واجب : 1 - ترك واجب از روى عذر مثل خوابيدن ، فراموشى ، غفلت ، اكراه ، اضطرار و غيره 2 - ترك واجب از روى عمد و اختيار 3 - فاسد انجام دادن عمل از روى عذر مثل جاهل بودن به مسئله 4 - فاسد انجام دادن عمل از روى عمد و اختيار . چهار صورت مىباشد .
( 4 ) - صورتهاى چهارگانه .