424 - تأويلات و توجيهات قائلين به امتناع واجب موسّع نسبت به واجباتى كه ظهور در توسعه داشته چه بوده و نظر مصنّف چيست ؟ ( و القائلون بالامتناع . . . فى ردّها )
ج : مىفرمايد : گروهى در مقام توجيه گفتهاند واجب در اين واجبات نيز يكى بوده و آن وجوب نماز در اوّل وقت بوده و اگر در اوّل وقت اتيان نشد ، اتيان آن در باقى زمان از باب قضا و تدارك عمل و واجبى است كه در اوّل وقت ترك شده است .
گروهى ديگر گفتهاند واجب در اين نوع از واجبات عبارت از وجوب نماز در آخر وقت بوده و اگر آن را در اوّل يا وسط وقت اتيان كند ، عملى مستحبّى بوده و از مستحبّاتى است كه موجب سقوط واجب و غرض مولى مىشود . مثل غسل جمعه كه بايد در روز جمعه انجام گيرد ولى اگر روز پنجشنبه يا شب جمعه انجام گيرد كفايت از غسل روز جمعه مىكند . « 1 »
اقوال ديگرى نيز وجود دارد كه تمامى آنها متروك و بطلانشان بديهى بوده و نيازى به اطاله كلام در ذكر و ردّ آنها نمىباشد . « 2 »
هامش
( 1 ) - يا مثل خمس و زكات كه اگر قبل از سرآمدن سال آن را پرداخت كند عملى مستحبّى و جاى واجب را مىگيرد .
( 2 ) - زيرا همهء اين تأويلات ناشى از اشكالى است كه در منافات جواز ترك افراد با منع از ترك كه قوام وجوب به آن بوده مىباشد . و حال آنكه گفته شد در واجب موسّع هم منع از ترك وجود دارد . مضافا آنكه در مثالهايى كه براى توجيهات خود مىآورند ما دليل خاصّ داريم و حال آنكه در اين واجبات موسّع كه مورد بحث بوده ما دليل خاصّ نداريم .