( تخيير عقلى ) نيست ( تخيير عقلى ) از واجب تخييرى كه مبعوث عنه است . پس همانا اين ( تخيير عقلى ) شمرده مىشود ( تخيير عقلى ) از واجب تعيينى . پس همانا هر واجب تعيينى كلّى ، مىباشد مكلّف ، مخيّر از نظر عقل بين افراد آن ( واجب تعيينى كلّى ) . و تخيير ناميده مىشود ( تخيير ) در اين هنگام ( مكلّف عقلا مخيّرين افراد كلّى است ) عقلى . مثال آن ( تخيير عقلى ) قول استاد به شاگردش است « بخر قلمى » كه جامع است بين انواع قلم از قلم حبر ( قلمنى ) و قلم رصاص ( خودنويس و خودكار ) و غير اين دو ( قلم حبر و رصاص ) . پس همانا تخيير بين اين انواع مىباشد ( تخيير ) عقلى . چنانچه همانا تخيير بين افراد هر نوعى مىباشد ( تخيير ) عقلى همچنين .
نكات دستورى و توضيح واژگان
ما كان له عدل و بديل فى عرضه : ضمير در « له » و « فى عرضه » به ماء موصوله به معناى واجب برمىگردد .
و لم يتعلّق به الطّلب بخصوصه : ضمير در « به » و « بخصوصه » به ماء موصوله برمىگردد .
بل كان المطلوب هو او غيره : ضمير « هو » و ضمير در « غيره » به ماء موصوله برگشته و كلمه « المطلوب » خبر مقدّم و كلمه « هو » اسم مؤخّر براى « كان » بوده و كلمه « غيره » نيز عطف به « هو » مىباشد .
يتخيّر بينهما المكلّف : ضمير در « بينهما » به « هو و غيره » يعنى « اين واجب و غير آن » برگشته و اين عبارت حال است .
و هو كالصّوم الخ : ضمير « هو » به صوم برمىگردد .