چند قسم خواهد داشت ؟ ( انّ الواجب . . . احد نحوين )
ج : مىفرمايد : وقتى وجوب واجبى با شىء ديگرى كه خارج از واجب بوده مقايسه شود از دو صورت خارج نخواهد بود . الف : واجب مشروط ب : واجب مطلق .
375 - قسم اوّل يعنى واجب مشروط چگونه است ؟ ( 1 - ان يكون . . . الاستطاعة )
ج : مىفرمايد : وجوب واجب در مقايسه واجب با مقدّمات خارجى و شرائطش متوقّف برآن مقدّمه است . به عبارت ديگر ، شرطيّت آن مقدّمه در وجوب واجب اخذ شده است . مثل وجوب حجّ در قياس به استطاعت . اين قسم واجب را واجب مشروط گويند . زيرا وجوب آن ، مشروط و مقيّد به حصول اين شرط و مقدّمه خارجيه مىباشد . بنابراين حجّ ، واجب نخواهد بود مگر زمانى كه استطاعت حاصل شود . « 1 »
376 - قسم دوّم يعنى واجب مطلق چگونه است ؟ ( 2 - ان يكون . . . و نحوها )
ج : مىفرمايد : وجوب واجب در مقايسهء واجب با مقدّمات خارجى و شرايطش متوقّف برآن مقدّمه نيست اگرچه وجود واجب متوقّف بر وجود و حصول آن مقدّمه مىباشد . مثل حجّ نسبت به قطع مسافت كه وجوب حجّ ، متوقّف بر قطع
هامش
2 - مقدّمات خارجيّه ( شرائط ) الف : مقدّمه و شرط وجوب واجب ( واجب مشروط ) .
ب : مقدّمه و شرط وجود واجب ( واجب مطلق ) .
( 1 ) - واجب مشروط آنجايى است كه مقدّمه و شرط ، متوجّه اصل تكليف باشد . مثلا استطاعت كه شرط وجوب حجّ بوده ، معنايش اين است كه تا استطاعت حاصل نشود تكليف حج يعنى وجوب حج به عهدهء مكلّف نيامده و فعليّت پيدا نكرده است .