لا بأس بالتّعرّض لها : ضمير در « لها » به تقسيمات برگشته و اين عبارت ، صفت براى « تقسيمات » مىباشد .
الحاقا بمباحث الاوامر و اتماما للفائدة : اين عبارت ، دليل « لا بأس » مىباشد . يعنى چون در بحث امر صحبت از وجوب بوده ، مناسبت دارد بحث از واجب را به آن ملحق كرده و فائده را به اتمام رساند .
1 - المطلق و المشروط : يعنى « الاوّل المطلق و المشروط » كلمه « الاوّل » بدل اوّل تفصيلى براى تقسيمات و مبتدا و « المطلق » خبر مىباشد .
اذا قيس وجوبه : كلمه « وجوبه » نايب فاعل « قيس » و ضمير در آن به واجب برمىگردد .
الى شىء آخر خارج : كلمهء « آخر » غير منصرف و صفت براى « شىء » و كلمه « خارج » صفت « آخر » بوده و مقصود از « شيء » مقدّمه مىباشد .
فهو لا يخرج : ضمير « هو » و ضمير در « يخرج » به واجب برمىگردد .
1 - ان يكون متوقّفا وجوبه على ذلك الشّيء : يعنى « الاوّل ان يكون الخ » كلمه « الاوّل » مبتدا و بدل اوّل تفصيلى براى « نحوين » كلمه « وجوبه » اسم مؤخّر براى « يكون » و ضميرش به واجب برگشته و كلمه « متوقّفا » با متعلّقش يعنى جار و مجرور « على ذلك » خبر مقدّم براى « يكون » و عبارت « ان يكون الخ » با اسم و خبرش تأويل به مصدر رفته و خبر « الاوّل » مىباشد .
و هذا هو المسمّى : ضمير « هو » به « هذا » كه مشار اليه آن ، واجبى كه وجوبش متوقّف بر شىء ديگرى خارج از آن بوده برمىگردد .
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 645
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٦٤٥