شرح ( پرسش و پاسخ )
332 - واجب عينى و واجب كفائى چيست و چه فرقى باهم دارد ؟ ( الواجب العينىّ . . .
تشخيص الظّهور )
ج : مىفرمايد : واجب عينى ، واجبى است كه وجوب در آن ، تعلّق گرفته به همه افراد بهطور مساوى و وجوبش بر هريك از افراد مقيّد به اين نيست كه ديگرى انجام ندهد بلكه چه ديگرى انجام بدهد يا ندهد بر ديگر مكلّفين واجب است ، مثل نمازهاى يوميّه ، صوم ، زكات و مانند آن .
واجب كفائى : واجبى است كه وجوب در آن ، تعلّق گرفته بر همه مكلّفين و تكتك افراد ولى به شرط آنكه ديگرى انجام ندهد . بنابراين در واجب كفائى ، مطلوب ، وجود فعل و عمل است از هر مكلّفى كه صادر شود . در نتيجه امر و تكليف با انجام يك نفر از سايرين ساقط مىشود ، مثل نماز ميّت و غسل و دفن او « 1 » . خلاصه آنكه فرق واجب كفائى با عينى آن است كه واجب كفائى ، وجوبش بر مكلّفين ، مقيّد و مشروط است به عدم انجام ديگرى ، ولى در واجب عينى ، وجوب مقيد و مشروط به عدم انجام ديگرى نبوده ، بلكه چه فرد ديگرى انجام دهد يا ندهد ، بر هريك از افراد واجب است .
هامش
( 1 ) - در واقع ، خود عمل و وجود آن در واجب كفائى براى شارع مطلوب است حال هر مكلفى آن را انجام دهد ولى در واجب عينى مطلوب دو چيز است 1 - وجود خود عمل 2 - وجود عمل توسط هريك از مكلفين . بنابراين نماز ميّت ، غسل و دفن او مطلوب شارع است حال توسط هر مكلّفى انجام شود ولى نماز ، روزه و زكات و مانند آنهم خود عمل مطلوب مولى است و هم انجامش توسط هر مكلّفى كه مطالب متوجه او شده است .