دارد كه انجامشان صحيح نخواهد بود و اوامر آنها از عهدهء مكلّف ساقط نمىشود مگر آنكه آنها را با قصد قربت به خداوند انجام دهد . « 1 » و مقصود از قصد قربت و واجب قربى بودن ، آن است كه مكلّف اين واجبات را با قصد امتثال امر آنها يا ساير وجوه قصد قربت بنا بر اشارهاى كه به آن خواهد شد « 2 » انجام دهد .
اين واجبات را عباديّات يا تعبّديّات مىنامند همچون نماز ، روزه و مانند اين واجبات . « 3 »
307 - واجبات توصّلى به چه معناست ؟ ( و هناك واجبات . . . و نحو ذلك )
ج : مىفرمايد : در شرع مقدّس اسلام ، واجبات ديگرى است كه توصّلى يا توصّليّات ناميده مىشوند . و آنها واجباتى هستند كه مجرّد انجام دادن و تحقّقشان در خارج ، موجب سقوط امرشان از عهدهء مكلّف مىشود هرچند با قصد قربت انجام نشوند . « 4 » همچون نجات دادن فرد غرق شده ، اداء كردن قرض ، دفن ميّت و يا پاك
هامش
( 1 ) - نتيجه تعبّدى بودن واجبات آن است كه اگر مكلّف مثلا نماز را با قصد قربت يعنى به قصد امتثال امر و دستور مولى انجام ندهد همانند آن است كه نماز را اصلا انجام نداده است . بنابراين علاوه بر آنكه ثوابى از انجام اين نماز متوجه او نمىشود بلكه عقاب ترك نماز هم متوجه او خواهد شد . چرا كه نماز بدون قصد قربت ، فرقى با ترك نماز نخواهد داشت . يعنى هم ترك عقاب و هم ترتّب ثواب متوقّف بر قصد امتثال است .
( 2 ) - در بحث « ب » از امور .
( 3 ) - مثل خمس ، زكات ، حجّ و غيره .
( 4 ) - يعنى غرض مولى با انجام اين اعمال و تحقّقشان در خارج حاصل مىشود و به عبارت ديگر ، ترك عقاب متوقّف بر تحقّق و انجام خارجى اين اعمال است ولى به اين معنا نيست كه قصد قربت در اين واجبات صحيح نمىباشد . بلكه صحيح بوده و موجب ترتّب ثواب بر آنها مىشود . بنابراين اگر فردى ، دفن ميّت يا نجات غريق را بدون قصد امتثال انجام دهد موجب