و توجّهت نفسه اليه : ضمير در « نفسه » به انسان و در « اليه » به معنا برمىگردد .
فانّه يفتّش عمّا هو مرتكز فى نفسه من المعنى : ضمير در « فانّه » و در « يفتش » به انسان و ضمير « هو » به ماء موصوله و ضمير در « فى نفسه » به انسان برگشته و « من المعنى » بيان ماء موصوله مىباشد .
فينظر اليه مستقلّا : ضمير فاعلى در « ينظر » به انسان و در « اليه » به معنا برمىگردد .
فيرى انّ المتبادر الخ : ضمير فاعلى در « يرى » به انسان برگشته و كلمه « المتبادر » اسم « انّ » و خبرش « ما هو الخ » بوده و « انّ » با اسم و خبرش مفعول براى « يرى » مىباشد .
ما هو من معناه الارتكازى : ضمير « هو » به ماء موصوله و در « معناه » به لفظ خاصّ برگشته و ماء موصوله با جملهء صلهاش يعنى « هو » كه مبتداء و « من معناه » كه خبر بوده روى هم خبر « انّ » مىباشد .
فيعرف انّه حقيقة فيه : ضمير فاعلى در « يعرف » به انسان و در « انّه » به لفظ خاصّ و در « فيه » به معنا برمىگردد .
بخصوصيّاته التّفصيليّة : ضمير در « خصوصيّاته » به معنا برگشته و كلمهء « التّفصيليّة » صفت آن مىباشد .
و التوجه اليه يتوقّف على التّبادر : ضمير در « اليه » به معنا و در « يتوقّف » به علم به وضع با خصوصيات تفصيلىاش ( علم تفصيلى به وضع ) برمىگردد .
انّما هو موقوف الخ : ضمير « هو » به تبادر برمىگردد .
لمعناه غير المتلفت اليه : ضمير در « لمعناه » به لفظ و در « اليه » به « معناه » يعنى معناى لفظ برگشته و كلمهء « غير » صفت براى « معناه » بوده كه اضافه به « المتلفت اليه » شده و مقصود از معناى غير ملتفت ، معناى تفصيلى لفظ مىباشد .
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 199
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص١٩٩