تقسيم مىشوند : « 1 »
هامش
( 1 ) - فلاسفه وجود را در تقسيم اوّليّه به دو دسته تقسيم مىكنند :
1 - بنفسه : يعنى وجودى كه وجودش قائم به ذات خودش بوده و ذاتش معلول ديگرى نمىباشد چنين وجودى قهرا وجودى فى نفسه يعنى داراى وجود حقيقى و عينى بوده و لنفسه نيز مىباشد . يعنى وجودش غير متقوّم به وجودات ديگر بوده و در ضمن وجودات ديگر تحقّق پيدا نمىكند .
2 - بغيره : يعنى وجودى كه وجودش قائم به ذات خودش نباشد . يعنى مخلوقات كه ذاتا معلول ديگرى يعنى ذات حقّ بوده و اين دسته از وجودات به دو دسته تقسيم مىشوند :
الف : فى نفسه : يعنى وجوداتى كه داراى حقيقت و عينيّت خارجى بوده و وجودشان انتزاعى نمىباشد . يعنى وجودشان مستقلّ از وجودات ديگر كه منتزع از آنها شده باشد در خارج وجود دارد . يعنى وجودات مستقلّ . اين دسته از وجودات نيز خود بر دو دسته هستند :
1 - لنفسه : يعنى وجوداتى كه علاوه آنكه مستقلّ هستند ، تحقّقشان هم در ضمن غير و براى غير نمىباشد . بلكه براى خود و در ضمن خودش بوده كه از آن تعبير به جوهر مىشود . مثل زيد ، ديوار ، درخت و مانند آن
2 - لغيره : يعنى وجوداتى كه اگرچه مستقل هستند ولى تحقّقشان هميشه براى غير و در ضمن موضوع ديگرى بوده كه از آن تعبير به عرض مىشود . مثل صفات منتسب به ذوات چون قيام ، ضرب و بياض در « زيد ضارب » و « زيد قائم » و « الجدار بياض » .
ب : لا فى نفسه : يعنى وجوداتى كه ماهيّت و حقيقتى از خود در خارج نداشته بلكه مفاهيم انتزاعى از ارتباط بين وجودات ديگرى بوده و وجودشان عين تعلّق و وابستگى مىباشد . مثل وجود نسبتها و روابط ميان موضوع و محمول و يا وجود كتابخانه كه در حقيقت مفاهيم انتزاعى بوده و اطلاق لفظ وجود بر آنها مسامحى مىباشد . در نتيجه وجودات بر چهار دسته شدند .
1 - بنفسه ، فى نفسه و لنفسه كه مختص به ذات بارىتعالى است .
2 - بغيره ، فى نفسه و لنفسه كه مخصوص جوهر است .
3 - بغيره ، فى نفسه و لغيره كه مخصوص عرض است .
4 - بغيره و لا فى نفسه كه مخصوص وجودات ربطى يعنى نسبتها و رابطهها بوده و به عبارت صحيحتر مفاهيم انتزاعى مىباشند .