وضع واضع كه در يكى غرض استعمالشان به عنوان حالت و آلت براى غير و غير مستقلّ بودن است و ديگرى مستقلّ بودن و حالت و آلت براى غير نبودن است . « 1 »
62 - لازمهء اين قول كه موضوع له حروف و اسمهاى ملحق به آنها يكى بوده و فرقشان تنها در غرض از وضع بوده از نظر وضع چيست و اين قول منسوب به كيست ؟ ( و لازم هذا القول . . . صاحب الكفاية )
ج : مىفرمايد : لازمهء اين قول آن است كه هم وضع و هم موضوع له در حروف و اسمهاى ملحق به آنها همچون اسمهاى جنس ، عامّ مىباشد . زيرا واضع هنگام وضع براى كلمه « من » معناى كلّى ابتداء را لحاظ كرده كه مىشود وضع عامّ و بعد لفظ « من » را براى همين معناى كلّى ابتداء وضع كرده كه مىشود موضوع له عامّ .
چنانچه وضع و موضوع له در كلمه « الابتداء » كه از اسمهاى ملحق به حروف بوده نيز چنين است . اين قول منسوب به مرحوم شيخ الرّضى « 2 » معروف به نجم الائمّه و مرحوم آخوند خراسانى صاحب كفايه « 3 » مىباشد .
هامش
( 1 ) - بههمينجهت صاحب كفايه مىفرمايد : مىتوان گفت : « الابتداء خير من الانتهاء » و معناى ابتداء را با كلمهء « الابتداء » مبتدا قرار داد ولى نمىتوان گفت « من خير من الانتهاء » و مقصود از « من » نيز ابتداء باشد . زيرا معناى ابتدا براى كلمهء « من » و غرض از وضع اين كلمه براى معناى ابتداء وقتى است كه رابط بين كلمات ديگر مثلا سير و بصره در مثل « سرت من البصرة الى « الكوفة » قرار گيرد . « كفاية الاصول 1 / 25 » .
( 2 ) - شرح كافيه 1 / 9 و 10 .
( 3 ) - كفاية الاصول 1 / 25 .