تخطي إلى المحتوى الرئيسي

علوم العربية — صفحة 186

مساهمون:

ص١٨٦
و مضاعف با مهموز الفاء جمع مىشود ، نه با اقسام ديگر ، مانند : " ادّت النّاقة ، تؤدّ ، ادّا : ماده شتر از جدائى بچه‌اش ناليد " و " اجّت النّار ، تؤجّ ، اجيجا : آتش زبانه كشيد " و " اجّ الماء ، يؤجّ اجوجا : آب شور و تلخ شد " ، چهارده صيغه اين مثالها را صرف نمائيد . و مهموز الفاء و اللّام ، مانند : ازا الغنم يازا ، ازءا " : سير چرانيد گوسفندان را " و " اجا ، ياجا ، اجئا : گريختن " .

( قاعدة )

هرگاه دو همزه در يك كلمه پهلوى هم واقع شود و اول متحرك و ثانى ساكن باشد ، ثانى به حرفى كه از جنس حركت ماقبل است ابدال مىشود ، يعنى اگر حركت ماقبل ضمّه است همزه ثانى قلب به واو ، و اگر فتحة است قلب به الف ، و اگر كسرة است قلب به ياء ميگردد ، پس بناء بر اين قاعدة فعل امر حاضر از مهموز الفاء كه دو همزه در اولش واقع است همزه فاء الفعل قلب به ياء يا واو ميگردد ، زيرا همزه وصل در فعل امر يا مضموم است اگر عين الفعل مضموم باشد ، يا مكسور است اگر عين الفعل مضموم نباشد . مانند : " اءمر ، اءمرا ، اءمروا ، اءمرى ، اءمرا ، اءمرن " همزه در اين شش صيغه قلب به واو ، و " اومر ، اومرا ، اومروا ، اومرى ، اومرا ، اومرن " گفته مىشود . و مانند : " اءجر ، اءجرا ، اءجروا ، اءجرى ، اءجرا ، اءجرن " همزة قلب به ياء ، و " ايجر ، ايجرا ، ايجروا ، ايجرى ،